Son güncelleme: 18.11.2026
Almanya’da Kita (kreş) hakkı federal yasayla tanınır; başvuru, günlük süre ve ücret eyalete ve belediyeye göre değişir. Bu rehberde bir yaşından itibaren geçerli olan bakım hakkını, başvuruyu, katkı payını, gündüz çocuk bakımını (Kindertagespflege) ve dil desteğini resmî kaynaklara dayanarak anlatıyoruz. Okul yükümlülüğü ve okul kaydını Almanya’da okul sistemi rehberinde ele aldık.
Kısaca
Çocuklar, birinci yaşlarını doldurduktan itibaren kreş (Kita) veya gündüz çocuk bakımı (Kindertagespflege) için yasal bir hakka sahiptir (SGB VIII § 24). Üçüncü yaştan okula kadar bu hak gündüz bakımevinde devam eder. Başvuru kural olarak gençlik dairesine (Jugendamt) yapılır; Berlin örneğinde önce Kita-Gutschein gerekir. Federal tek bir ücret yoktur; bazı eyaletlerde katkı payı alınmaz. Grundsicherungsgeld, Wohngeld veya Kinderzuschlag alanlar başvuru üzerine katkı payından muaf tutulur (SGB VIII § 90 Abs. 4).
Almanya’da Kita (kreş) hakkı ne zaman başlar?
Bakım hakkı çocuğun yaşına göre kademelidir (SGB VIII § 24):
- Birinci yaş dolana kadar: Çocuğun gelişimi için gerekliyse veya ebeveynler çalışıyor, iş arıyor, eğitim görüyor ya da SGB II anlamında işe yerleştirme edimi alıyorsa, çocuk bir kurumda veya Kindertagespflege’de desteklenmelidir (kamu idaresinin yükümlülüğü; 1 yaştan sonraki gibi koşulsuz bir hak değildir). Günlük süre bireysel ihtiyaca göre belirlenir (SGB VIII § 24 Abs. 1).
- Birinci yaştan üçüncü yaşın dolmasına kadar: Her çocuk, Kita veya Kindertagespflege’de erken çocukluk desteği alma hakkına sahiptir. Günlük süre ihtiyaca göre belirlenir.
- Üçüncü yaştan okula başlayana kadar: Her çocuk bir gündüz bakımevinde destek alma hakkına sahiptir. Kamu idaresi ihtiyaca uygun tam gün yerlerin sunulmasına çalışmak zorundadır. Özel ihtiyaçta veya tamamlayıcı olarak Kindertagespflege mümkündür.
- Okul çağındaki çocuklar: 2026/2027 eğitim yılından itibaren birinci sınıfa başlayanlar, beşinci sınıfın başlangıcına kadar iş günlerinde günde sekiz saatlik bir bakım hakkına sahiptir (SGB VIII § 24 Abs. 4). Okuldaki ders ve tam gün okul (offene Ganztagsgrundschule dâhil) saatleri bu hakkın karşılanmasına sayılır. Hak, yıldan yıla bir sonraki sınıf kademesine genişler; 2026/27’de yalnızca birinci sınıflar için geçerlidir. Okul yükümlülüğü ve okul türleri okul sistemi rehberindedir.
Gençlik dairesi, yer sunusu ve kurumların pedagojik kavramı hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Kanundaki hak, belirli bir tercih kurumunda yer garantisi değildir.
Başvuru nasıl yapılır?
Başvuru, kural olarak ikamet yerinizdeki gençlik dairesine veya belediyenin çocuk bakım birimine yapılır. Bazı eyalet ve belediyelerde, örneğin Berlin ve Hamburg’da, önce bir Kita kuponu (Kita-Gutschein) gerekir; kupon günlük süreyi de tespit eder. Yasal hak, o anda boş yer bulunduğu anlamına gelmez; başvuruyu bakıma ihtiyaç duymadan önce yapmak önemlidir. Ebeveyn parası ve çocuk parasını Elterngeld ve Kindergeld rehberlerimizde anlattık.
Berlin örneği: Kita-Gutschein
Bu kurallar yalnızca Berlin için geçerlidir. Kamu destekli bir kreş veya gündüz bakım yeri için Kita-Gutschein gerekir. Başvuru, ikamet semtinizin (Wohnbezirk) gençlik dairesine yapılır; çocuk başka semtteki kuruma gitse bile yetkili daire burasıdır. Kupon, boş yer varsa Berlin genelinde kullanılabilir; yerin hemen boşalacağı anlamına gelmez. Yer bulunduğunda kreş veya taşıyıcıyla bakım sözleşmesi yapılır.
Birinci yaş gününden itibaren çocuk, gerekçe göstermeksizin günde en fazla yedi saatlik kısmi bakıma (Teilzeit) hak kazanır. Bir yaşından önce veya yedi saati aşan bakım için ihtiyaç belgelenir. Çocuk en az sekiz haftalık olmalıdır. İlk başvuru, istenen başlangıçtan en erken dokuz ay önce yapılabilir; en geç iki ay önce yapılması önerilir ve ücretsizdir. ServicePortal Berlin ortalama işlem süresini 6–8 hafta olarak belirtir. Tüm velayet sahiplerinin onayı gerekir.
Gündüz çocuk bakımı (Kindertagespflege) nedir?
Kindertagespflege kanunen tanınmış bir bakım biçimidir. Bir ile üç yaş arasında yasal hak, Kita veya Kindertagespflege ile karşılanabilir. Bakım, uygun bir gündüz bakım kişisi (Tagespflegeperson) tarafından kendi evinde, ebeveynin evinde veya başka uygun mekânlarda verilir (SGB VIII § 22). Ebeveynin hanesi dışında, haftada 15 saatten fazla, ücret karşılığında ve üç aydan uzun süre bakım verecek kişinin kural olarak izin belgesine ihtiyacı vardır (SGB VIII § 43). İzin, aynı anda hazır bulunan en fazla beş yabancı çocuğa yetki verir ve en fazla beş yıl geçerlidir. Kamusal destekte gençlik dairesi yer bulmaya yardımcı olur ve uygun bakım kişisine sürekli bir para edimi (laufende Geldleistung) öder (SGB VIII § 23); ebeveyn katkısı eyalet veya belediye hukukuna bağlıdır. Üçüncü yaştan sonra asıl hak gündüz bakımevinedir; Kindertagespflege özel ihtiyaçta veya tamamlayıcı olarak mümkündür.
Kreş ücreti ve hangi durumlarda katkı payı alınmaz?
Federal hukuk, kreş ve gündüz bakımı için katkı payı alınmasına izin verir (SGB VIII § 90). Federal tek bir tarife yoktur; tutarı eyalet ve belediye belirler. Katkı payları kademelendirilmek zorundadır; ölçüt olarak gelir, çocuk sayısı ve günlük süre kullanılabilir. Katkı makul gelmiyorsa başvuru üzerine kaldırılır veya üstlenilir. Grundsicherungsgeld, SGB XII’nin üçüncü ve dördüncü bölümündeki yardımlar, AsylbLG §§ 2 ve 3 kapsamındaki yardımlar, Kinderzuschlag veya Wohngeld alan ailelerde katkı payı her durumda makul değildir (SGB VIII § 90 Abs. 4); katkı başvuru üzerine kaldırılır. Gençlik dairesi bu başvuru imkânı hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Ayrıntıları Wohngeld ve Grundsicherungsgeld rehberlerimizde anlattık.
Bazı eyaletler belirli yaş veya süreler için katkı payını kaldırmıştır. Örnekler yalnızca ilgili eyalet için geçerlidir; yemek ücreti çoğu yerde ayrıca alınabilir:
- Berlin: Ağustos 2018’den beri kreş ve gündüz bakımı katkı payından muaftır. Öğle yemeği varsa aylık 23 € yemek payı alınır; geçerli berlinpass-BuT ile bu pay düşer. Ek sunular için ayrıca ücret istenebilir; ek ödemesiz bir yer hakkı vardır.
- Mecklenburg-Vorpommern: 1 Ocak 2020’den beri Krippe, Kindergarten, gündüz bakımı ve Hort katkı payından muaftır. Yemek ücreti devam eder; muafiyet için ayrıca başvuru gerekmez.
- Hamburg: Doğumdan okula başlamaya kadar kreşte günde en fazla beş saat veya gündüz bakımında haftada en fazla 30 saat katkı payından muaftır.
- Niedersachsen: Üçüncü yaşın dolduğu ayın ilk gününden okula kadar, eyaletten mali yardım (Finanzhilfe) alan bir bakımevinde katkı payı alınmaz (NKiTaG § 22 Abs. 2).
- Rheinland-Pfalz: İkinci yaşın dolmasından okula kadar kreş ve yuva (Krippe) katkı payından muaftır. İki yaşından küçük çocuklar ve Hort için katkı alınabilir.
Diğer eyaletlerde de kısmi muafiyetler olabilir; bağlayıcı tarife gençlik dairesindedir.
Kreşte dil desteği nasıl sağlanır?
Kanuni destek görevi; eğitimi, öğrenimi ve bakımı kapsar ve çocuğun dilsel becerilerini de dikkate almalıdır (SGB VIII § 22 Abs. 3). Somut uygulama eyalet hukukuna bırakılmıştır. Almancası henüz yeterli olmayan çocuklar da bakım hakkından yararlanır; dil, hakkın ön şartı değildir. Berlin örneğinde erken çocukluk eğitimi programı dil gelişiminin izlenmesini de öngörür. Okula geçişteki dil desteği okul sistemi rehberinin konusudur.
Sık sorulan sorular
Kreş hakkı her yerde aynı sayıda saat midir?
Hayır; kanun hakkı tanır, üç yaşından önce günlük süre bireysel ihtiyaca göre belirlenir. Somut saatler eyalete göre değişir. Berlin örneğinde birinci yaştan itibaren gerekçesiz en fazla yedi saat öngörülmüştür.
Kreş ücretsiz midir?
Eyalete ve belediyeye bağlıdır; federal tek bir ücret yoktur. Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern’de bakım katkı payı alınmaz; bazı eyaletlerde muafiyet belirli süre veya yaşlara bağlıdır. Yemek ücreti çoğu yerde ayrıca alınır. Grundsicherungsgeld, Wohngeld veya Kinderzuschlag alanlar başvuru üzerine katkı payından muaf tutulur (SGB VIII § 90 Abs. 4).
Berlin’de Kita-Gutschein yer garantisi midir?
Hayır; kupon bakıma hak kazandığınızı ve süreyi gösterir, boş yer garantisi değildir. İlk başvuru istenen başlangıçtan en erken dokuz ay önce yapılabilir; en geç iki ay önce yapılması önerilir.
Kindertagespflege kreş yerine geçer mi?
Bir ile üç yaş arasında evet; yasal hak her iki yolla karşılanabilir. Üçüncü yaştan sonra asıl hak gündüz bakımevinedir; gündüz bakımı özel ihtiyaçta veya tamamlayıcı olarak mümkündür.
Almancası zayıf olan çocuk kreşe gidebilir mi?
Evet; dil düzeyi, yasal bakım hakkının ön şartı değildir.
Okul çağındaki çocuklar için de bakım hakkı var mı?
2026/2027 eğitim yılından itibaren birinci sınıfa başlayan çocuklar, beşinci sınıfın başlangıcına kadar iş günlerinde günde sekiz saatlik bir hakka sahiptir. Okuldaki ders ve tam gün okul saatleri bu hakkın karşılanmasına sayılır; 2026/27’de hak yalnızca birinci sınıflar için geçerlidir. Okul kaydı için okul sistemi rehberine bakın.
Kaynaklar
- SGB VIII § 24 – Anspruch auf Förderung in Tageseinrichtungen und Kindertagespflege
- SGB VIII § 22 – Grundsätze der Förderung
- SGB VIII § 23 – Kindertagespflege
- SGB VIII § 43 – Erlaubnis zur Kindertagespflege
- SGB VIII § 90 – Kostenbeteiligung
- Familienportal – Kinderbetreuung: Angebote und Kosten
- Familienportal – Kindertagespflege
- ServicePortal Berlin – Kita-Gutschein
- Senatsverwaltung Berlin – Kita- und Willkommensgutschein
- Senatsverwaltung Berlin – Kostenbeteiligung und Zuzahlungen
- Bildung MV – Elternbeitragsfreiheit
- Hamburg – Elternbeitrag
- Bildungsportal Niedersachsen – Beitragsfreiheit
- Kita Rheinland-Pfalz – Beitragsfreiheit
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.
Son kontrol / Zuletzt geprüft: 18.11.2026


