Almanya'da iş sözleşmesi ve işçi hakları: Deneme süresi, fesih, asgari ücret ve izin

Tarih:

Paylaş:

Son güncelleme: 19.11.2026

Almanya'da bir işe başlarken iş sözleşmesinin içeriği, deneme süresi, fesih kuralları ve asgari ücret sizin haklarınızı belirler. Bu rehberde başlıca işçi haklarını ilgili yasalara dayanarak özetliyoruz.

Kısaca

Almanya'da iş sözleşmesi sözlü olarak da kurulabilir; ancak işveren temel çalışma koşullarını en geç kanundaki sürelerde yazılı olarak vermek zorundadır. Deneme süresi en fazla altı ay olabilir ve bu sürede fesih süresi iki haftadır. Sonrasında yasal fesih süresi kural olarak dört haftadır; işveren için kıdeme göre uzar. 2026'da yasal asgari ücret saat başı brüt 13,90 €'dur ve 1 Ocak 2027'de 14,60 €'ya yükselecektir. Haftada beş gün çalışanların yasal yıllık izni en az 20 iş günüdür. Fesih yalnızca ıslak imzalı yazılı belgeyle geçerlidir; feshe karşı dava açma süresi üç haftadır.

İş sözleşmesinde neler yer almalı?

İş sözleşmesi kanunen belirli bir şekle bağlı değildir. Ancak Belgeleme Kanunu'na (Nachweisgesetz, NachwG § 2) göre işveren, temel çalışma koşullarını yazılı olarak düzenleyip çalışana vermek zorundadır. Bu belgede örneğin şunlar yer alır:

  • Tarafların adı ve adresi, işe başlama tarihi
  • Belirli süreli sözleşmelerde bitiş tarihi, varsa deneme süresi
  • Çalışma yeri ve işin tanımı
  • Ücretin bileşimi ve tutarı, fazla mesai ücreti, ödeme şekli
  • Kararlaştırılan çalışma süresi ve dinlenme araları
  • Yıllık izin süresi
  • Fesih usulü ve süreleri, feshe karşı dava açma süresi
  • Uygulanan toplu iş sözleşmeleri (Tarifvertrag)

Belgenin bir kısmı işin ilk gününde, kalanı en geç ilk hafta veya ilk ay içinde verilmelidir. Bu belge, belirli şartlarla elektronik ortamda da (Textform) verilebilir.

Belirli süreli sözleşmeler: Süre sınırlaması yazılı olarak yapılmalıdır. Haklı bir neden olmadan belirli süreli sözleşme kural olarak toplam en fazla iki yıl sürebilir ve bu süre içinde en fazla üç kez uzatılabilir (Kısmi Süreli ve Belirli Süreli Çalışma Kanunu, TzBfG § 14).

Deneme süresi (Probezeit) ne kadar olabilir?

Deneme süresi en fazla altı ay olabilir. Bu sürede iş ilişkisi her iki taraf için de iki haftalık süreyle feshedilebilir (Medeni Kanun, BGB § 622 Abs. 3). Deneme süresi kanunen zorunlu değildir; sözleşmede kararlaştırılması gerekir.

Fesih süreleri ne kadar?

Deneme süresinden sonra yasal fesih süresi, ayın 15'ine veya ay sonuna kadar dört haftadır (BGB § 622 Abs. 1). İşveren feshederse süre, işyerindeki kıdeme göre uzar (BGB § 622 Abs. 2):

  • 2 yıl: 1 ay (ay sonuna)
  • 5 yıl: 2 ay
  • 8 yıl: 3 ay
  • 10 yıl: 4 ay
  • 12 yıl: 5 ay
  • 15 yıl: 6 ay
  • 20 yıl: 7 ay

Toplu iş sözleşmeleri farklı süreler öngörebilir. Çalışanın feshetmesi için sözleşmede, işverenin süresinden daha uzun bir süre kararlaştırılamaz.

Feshin şekli

Fesih ve karşılıklı anlaşmayla sona erdirme (Aufhebungsvertrag), ancak yazılı ve ıslak imzalı olarak geçerlidir. E-posta, SMS veya WhatsApp mesajıyla fesih geçersizdir (BGB § 623).

Feshe karşı koruma

İş ilişkisi aynı işyerinde altı aydan uzun sürmüşse ve işyerinde kural olarak ondan fazla çalışan varsa, Feshe Karşı Koruma Kanunu (Kündigungsschutzgesetz, KSchG) uygulanır. Bu durumda işverenin feshi, sosyal açıdan haklı bir nedene (kişiye, davranışa veya işletmeye bağlı nedenler) dayanmalıdır (KSchG § 1, § 23).

Önemli süre: Feshin geçersiz olduğunu düşünüyorsanız, yazılı fesih bildiriminin size ulaşmasından itibaren üç hafta içinde iş mahkemesinde (Arbeitsgericht) dava açmanız gerekir (KSchG § 4). Bu süre kaçırılırsa fesih kural olarak geçerli sayılır. Birinci derece iş mahkemesinde, davayı kazansanız bile kendi avukat masraflarınızı kural olarak kendiniz karşılarsınız (ArbGG § 12a).

İşsizlik bildirimi

İşiniz sona erecekse, en geç sona ermeden üç ay önce İş Ajansı'na (Agentur für Arbeit) iş arayan olarak kaydolmanız gerekir. Fesihten daha geç haberdar olduysanız, bunu öğrendikten sonra üç gün içinde bildirin (SGB III § 38). Geç bildirim, işsizlik parasında kesintiye yol açabilir.

2026'da asgari ücret ne kadar?

Yasal asgari ücret, Almanya'da çalışan herkes için, uyruğa ve çalışma süresine bakılmaksızın geçerlidir; mini işler (Minijob) de dahildir (Asgari Ücret Ayarlama Yönetmeliği, MiLoV5 § 1):

  • 1 Ocak 2026'dan itibaren: saat başı brüt 13,90 €
  • 1 Ocak 2027'den itibaren: saat başı brüt 14,60 €

Meslek eğitimi olmayan 18 yaşından küçükler, ilk altı ayında uzun süreli işsizler ve zorunlu stajlar gibi bazı istisnalar vardır. Bazı sektörlerde toplu sözleşmelerle daha yüksek asgari ücretler geçerlidir. Asgari ücret, en geç çalışılan ayı izleyen ayın son banka iş gününde ödenmelidir.

Mini işlerde 2026'da aylık kazanç sınırı ortalama 603 €'dur.

Çalışma süresi ve yıllık izin ne kadar?

Çalışma süresi

Günlük çalışma süresi kural olarak sekiz saati geçemez. Altı ay veya 24 hafta içinde ortalama günde sekiz saat aşılmamak şartıyla on saate kadar uzatılabilir (Çalışma Süresi Kanunu, ArbZG § 3). Pazartesi'den cumartesiye kadar tüm günler „iş günü“ sayılır.

Yıllık izin

Yasal yıllık izin en az 24 iş günüdür (Federal İzin Kanunu, BUrlG § 3). Bu süre altı günlük çalışma haftasına göre hesaplanmıştır; haftada beş gün çalışanlar için 20 iş günü eder. Birçok iş sözleşmesi ve toplu sözleşme daha fazla izin öngörür. Tam izin hakkı, iş ilişkisi altı ay sürdükten sonra doğar (BUrlG § 4).

Hastalanırsam maaşım ödenmeye devam eder mi?

Hastalandığınızda işvereninize hemen haber vermelisiniz. Hastalık üç takvim gününden uzun sürerse, en geç bir sonraki iş günü doktor raporu gerekir; işveren bunu daha erken de isteyebilir (EFZG § 5). İşveren, iş ilişkisi dört haftayı doldurduktan sonra maaşınızı hastalık süresince altı haftaya kadar ödemeye devam eder (EFZG § 3).

İş belgesi (Arbeitszeugnis) alma hakkım var mı?

İş ilişkisi sona erdiğinde yazılı bir iş belgesi isteme hakkınız vardır. Basit belge işin türünü ve süresini, nitelikli belge ise ayrıca performans ve davranışı değerlendirir (Gewerbeordnung, GewO § 109).

İşe başlamadan önce meslek belgenizin tanınması gerekiyorsa diploma denkliği rehberimize bakın. Maaştan kesilen vergiler için vergi beyannamesi, sosyal kesintiler için zorunlu sigortalar yazılarımızı da okuyabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İş sözleşmem Almanca. İmzalamadan önce ne yapmalıyım?

İmzalamadan önce sözleşmeyi dikkatle okuyun ve anlamadığınız noktaları işverene sorun. Gerekirse güvendiğiniz bir tercüman yardımıyla okuyun. Sözleşmenin bir kopyasını mutlaka saklayın.

Deneme süresinde hastalanırsam ne olur?

Deneme süresinde de iki haftalık süreyle fesih mümkündür. Hastalık feshi engellemez. Ancak ilk dört haftadan sonra ücretin ödenmeye devam etmesi hakkı vardır.

Maaşım asgari ücretin altında. Ne yapabilirim?

Önce işvereninizle konuşun ve bordrolarınızı saklayın. Asgari ücretle ilgili resmî bilgileri Federal Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı (BMAS) yayımlar. Asgari ücret denetimlerini Gümrük İdaresi'nin kayıt dışı çalışma birimi (Finanzkontrolle Schwarzarbeit) yapar.

Karşılıklı anlaşmayla işten ayrılırsam işsizlik parası alabilir miyim?

Karşılıklı anlaşma (Aufhebungsvertrag) imzalarsanız, İş Ajansı işsizlik parasını bir süre için bloke edebilir (Sperrzeit). İmzalamadan önce İş Ajansı'na danışmanız önerilir.

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.

Son kontrol / Zuletzt geprüft: 19.11.2026

spot_img

İlgili yazılar

Kimlik, pasaport, oturum kartı veya ehliyet kaybolursa: Almanya'da ne yapmalı?

Son güncelleme: 20.11.2026 Cüzdan çalındı, çanta kayboldu: Almanya'da kimlik, pasaport, oturum kartı veya ehliyet kaybolduğunda kanun sizden gecikmeden bildirim...

Almanya'da Türk pasaportu, kimlik kartı ve e-Devlet şifresi: Konsolosluk işlemleri

Son güncelleme: 20.11.2026 Almanya'da yaşayan Türk vatandaşları pasaport, kimlik kartı ve nüfus işlemlerini Türkiye'deki nüfus müdürlükleri yerine Türk dış...

Bakımevi masrafları 2026: Eigenanteil, kasa katkısı ve Hilfe zur Pflege

Son güncelleme: 20.11.2026 Bir yakınınızın bakımevine (Pflegeheim) taşınması gerektiğinde ilk soru genellikle maliyettir. Bakım sigortası masrafların yalnızca bir kısmını...

Entlastungsbetrag, Verhinderungspflege ve Kurzzeitpflege 2026: 131 € ve 3.539 € bütçe

Son güncelleme: 20.11.2026 Evde bakım çoğu zaman bir aile üyesinin omuzlarındadır. Bakım yapan kişi hastalanırsa, tatile çıkmak isterse ya...