Son güncelleme: 20.11.2026
Almanya Federal Meclis seçimleri (Bundestagswahl), ülkenin en önemli seçimidir: Seçmenler Federal Meclis'i (Bundestag) belirler, Federal Meclis de Federal Şansölye'yi seçer. Bu rehberde kimlerin oy kullanabildiğini, birinci ve ikinci oyun ne anlama geldiğini, yüzde 5 barajını ve mektupla oy kullanmayı Anayasa (Grundgesetz) ve Federal Seçim Kanunu'na (Bundeswahlgesetz, BWahlG) dayanarak anlatıyoruz.
Kısaca
Federal Meclis dört yıl için seçilir ve yasal olarak 630 sandalyeden oluşur. Oy kullanabilmek için Alman vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmuş olmak ve kural olarak en az üç aydır Almanya'da oturmak gerekir. Her seçmenin iki oyu vardır: Seçim bölgesi adayı için birinci oy, parti listesi için ikinci oy. Sandalye dağılımını ikinci oylar belirler; partilerin kural olarak yüzde 5 barajını aşması gerekir. Mektupla oy için gerekçe gerekmez. Son seçim 23 Şubat 2025'te yapıldı; bir sonraki olağan seçim Ocak–Mart 2029 arasında yapılacaktır. Yalnızca Türk vatandaşlığı olanlar Federal Meclis, eyalet meclisi ve belediye seçimlerinde oy kullanamaz.
Son seçim ve bir sonraki seçim
Son Federal Meclis seçimi 23 Şubat 2025'te yapıldı (Federal Seçim Görevlisi). Anayasa'ya göre yeni seçim, seçim döneminin başlamasından en erken 46, en geç 48 ay sonra yapılır. 21. Federal Meclis 25 Mart 2025'te ilk oturumunu yaptığından bir sonraki olağan seçim Ocak–Mart 2029 arasında yapılacaktır (Anayasa Madde 39 Abs. 1). Meclis feshedilirse yeni seçim 60 gün içinde yapılır.
Kimler oy kullanabilir?
Federal Meclis seçimlerinde oy kullanabilmek için şu koşullar aranır (BWahlG § 12 Abs. 1):
- Alman vatandaşı olmak (Anayasa Madde 116 Abs. 1 anlamında),
- Seçim günü 18 yaşını doldurmuş olmak (Anayasa Madde 38 Abs. 2),
- Seçim gününden önce en az üç aydır Almanya'da bir konutta oturmak veya sürekli bulunmak.
Yurt dışında yaşayan Almanlar için ayrı kurallar vardır (§ 12 Abs. 2). Aday olmak için de Alman vatandaşı olmak ve 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir (§ 15). Oy hakkı yalnızca bir kez ve yalnızca bizzat kullanılabilir (§ 14 Abs. 4).
Türkiye kökenliler için ne anlama geliyor?
Alman vatandaşlığı olan Türkiye kökenliler, çifte vatandaş olsalar da Federal Meclis seçimlerinde oy kullanabilir. 27 Haziran 2024'ten beri Alman hukuku, vatandaşlığa geçişte eski vatandaşlıktan çıkmayı şart koşmaz; böylece Alman vatandaşlığına geçenler Türk vatandaşlığını kural olarak koruyabilir ve çifte vatandaş olarak Federal Meclis seçimlerinde oy kullanabilir. Yalnızca Türk vatandaşlığı olanlar Federal Meclis seçimlerinde oy kullanamaz. Avrupa Birliği vatandaşları belediye ve ilçe seçimlerinde oy kullanabilir (Anayasa Madde 28 Abs. 1); bu hak AB vatandaşı olmayan Türk vatandaşlarına tanınmamıştır. Vatandaşlığa geçişin koşullarını vatandaşlık rehberimizde, vatandaşlık testini Einbürgerungstest yazımızda anlattık.
Birinci oy ve ikinci oy
Her seçmen oy pusulasında iki oy kullanır (BWahlG § 1 Abs. 2 ve § 4):
- Birinci oy (Erststimme): Seçmenin bulunduğu seçim bölgesindeki adaylardan biri için verilir. Almanya 299 seçim bölgesine ayrılmıştır.
- İkinci oy (Zweitstimme): Bir partinin eyalet listesine verilir. Bir partinin Federal Meclis'te kaç sandalye alacağını ikinci oylar belirler.
Seçim bölgesini kazanmak neden yetmeyebilir?
Güncel seçim kanununa göre bir seçim bölgesinde en çok oyu alan aday, ancak partisinin ikinci oylarla kazandığı sandalyeler bunu karşılıyorsa (Zweitstimmendeckung) Meclis'e girer (BWahlG § 6). Bir partinin bir eyalette kazandığı bölge sayısı, ikinci oylarla hak ettiği sandalyeden fazlaysa, en düşük oy oranıyla kazanan bölge adayları sandalye alamaz. Böylece Meclis'in büyüklüğü 630 sandalyede sabitlenmiştir. Bağımsız adaylar ise seçim bölgesinde en çok oyu alırlarsa Meclis'e girer. Bu kurallar Kasım 2026 itibarıyla geçerlidir; hükümet ortakları seçim kanununu, her seçim bölgesi kazananının Meclis'e girmesi için değiştirmeyi planlamaktadır, ancak henüz bir değişiklik kabul edilmemiştir.
Yüzde 5 barajı
Sandalye dağılımına kural olarak yalnızca ikinci oyların en az yüzde 5'ini alan partiler katılır (BWahlG § 4). Ulusal azınlıkların partileri bu barajdan muaftır.
Federal Anayasa Mahkemesi 30 Temmuz 2024 tarihli kararında (2 BvF 1/23), yasa koyucu yeni bir düzenleme yapana kadar, yüzde 5'in altında kalsa da en az üç seçim bölgesini kazanan partilerin ikinci oy oranlarına göre sandalye dağılımına katılmaya devam edeceğine hükmetmiştir.
Seçmen kütüğü ve seçim bildirimi
Seçimden önceki 42. günde nüfus dairesine kayıtlı olan seçmenler, seçmen kütüğüne (Wählerverzeichnis) kendiliğinden kaydedilir (Federal Seçim Yönetmeliği, BWO § 16). Belediye, kayıtlı her seçmene bir seçim bildirimi (Wahlbenachrichtigung) gönderir. Federal Seçim Görevlisi'ne (Bundeswahlleiterin) göre bu bildirim en geç seçimden 21 gün önce ulaşmalıdır. Bildirim gelmezse yerleşim yerinizdeki belediyeye başvurmalısınız.
Seçmenler, seçimden önceki 20. ile 16. gün arasında kütükteki kendi kayıtlarını kontrol edebilir (BWahlG § 17). Seçim günü bir pazar veya resmî tatil günüdür (§ 16). 42. günden sonra başka bir yere taşınıp, kütüğün incelemeye açılmasından önce yeni adresine kayıt yaptıranlar, yeni yerdeki seçmen kütüğüne ancak başvuru üzerine yazılır (BWO § 16 Abs. 3); adres değişikliği rehberimize de bakın.
Mektupla oy (Briefwahl)
Seçmenler gerekçe göstermeden mektupla oy kullanabilir. Bunun için yerleşim yerindeki belediyeden bir seçmen belgesi (Wahlschein) ve mektupla oy belgeleri istenir:
- Başvuru yazılı (e-posta veya faks dahil) ya da belediyede sözlü olarak yapılabilir; telefonla başvuru yapılamaz (BWO § 27 Abs. 1).
- Başvuruda ad, soyad, doğum tarihi ve tam adres belirtilmelidir (§ 27 Abs. 2).
- Başvuru kural olarak seçimden önceki cuma günü saat 15.00'e kadar yapılabilir (§ 27 Abs. 4).
- Oy zarfının en geç seçim günü saat 18.00'de ilgili seçim kurulunda olması gerekir (BWahlG § 36 Abs. 1).
Federal Seçim Görevlisi'nin verilerine göre 2025 Federal Meclis seçimlerinde seçmenlerin yüzde 37,0'ı mektupla oy kullanmıştır.
Sık sorulan sorular
Türk vatandaşı olarak Almanya'da oy kullanabilir miyim?
Yalnızca Türk vatandaşlığınız varsa Federal Meclis seçimlerinde oy kullanamazsınız; bunun için Alman vatandaşlığı gerekir. Belediye seçimlerindeki oy hakkı AB vatandaşlarına tanınmıştır, AB vatandaşı olmayan Türk vatandaşlarına değil.
Birinci oy mu, ikinci oy mu daha önemli?
Bir partinin Federal Meclis'te kaç sandalye alacağını ikinci oy belirler. Birinci oyla seçim bölgesi adayı seçilir; ancak bölgeyi kazanan aday da partisinin ikinci oyla kazandığı sandalyeler bunu karşılıyorsa Meclis'e girer.
Mektupla oy için gerekçe göstermem gerekir mi?
Hayır. Gerekçe gerekmez. Başvuruyu yazılı veya belediyede sözlü olarak yapabilirsiniz; telefonla başvuru geçerli değildir. Oy zarfı en geç seçim günü saat 18.00'de ulaşmış olmalıdır.
Bir sonraki Federal Meclis seçimi ne zaman?
Son seçim 23 Şubat 2025'te yapıldı. Meclis 25 Mart 2025'te toplandığından, Anayasa'ya göre bir sonraki olağan seçim Ocak–Mart 2029 arasında yapılacaktır (Madde 39 Abs. 1). Kesin tarihi Federal Cumhurbaşkanı belirler (BWahlG § 16).
Federal Meclis kaç kişiden oluşur?
Federal Seçim Kanunu'na göre Federal Meclis 630 sandalyeden oluşur (BWahlG § 1 Abs. 1). Meclis dört yıl için seçilir (Anayasa Madde 39).
Kaynaklar
- Grundgesetz Art. 38 – Wahl der Abgeordneten
- Die Bundeswahlleiterin – Bundestagswahl 2025 (23. Februar 2025)
- Deutscher Bundestag – 1. Sitzung der 21. Wahlperiode vom 25.03.2025
- Bundesverwaltungsamt – Modernisierung des Staatsangehörigkeitsrechts in Kraft getreten (27.06.2024)
- Grundgesetz Art. 39 – Wahlperiode
- Grundgesetz Art. 28 – Kommunalwahlrecht von Unionsbürgern
- Bundeswahlgesetz (§§ 1, 4, 6, 12, 14–17, 36)
- Bundeswahlordnung § 16 – Eintragung in das Wählerverzeichnis
- Bundeswahlordnung § 27 – Wahlscheinanträge
- Bundesverfassungsgericht – Urteil vom 30. Juli 2024, 2 BvF 1/23
- Die Bundeswahlleiterin – Briefwahl
- Die Bundeswahlleiterin – Wahlbenachrichtigung
- Die Bundeswahlleiterin – Briefwählende 1994 bis 2025
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.
Son kontrol / Zuletzt geprüft: 20.11.2026


