Son güncelleme: 22.11.2026
Federal bir kanun Almanya'da nasıl ortaya çıkar? Tasarı Federal Meclis'e (Bundestag) gelir, kural olarak üç okumada görüşülür, sonra Federal Konsey (Bundesrat) devreye girer; bazı kanunlar Konsey'in onayını ister, bazılarında Konsey itiraz edebilir. Bu yazı, Grundgesetz'in 76 ila 78. ve 82. maddeleri ile Federal Konsey ve Adalet Bakanlığı'nın resmî açıklamalarına dayanarak yolu adım adım anlatır. Somut bir yasa tasarısının siyasi kaderi burada öngörülmez.
Kısaca
Federal kanun tasarısını Federal Hükümet, Federal Meclis üyeleri veya Federal Konsey sunabilir (Grundgesetz 76. madde). Meclis tasarıyı kural olarak üç okumada görüşür; kabul edilirse metin Konsey'e gider. Onay kanunu (Zustimmungsgesetz) için Konsey'in açık onayı gerekir; itiraz kanunu (Einspruchsgesetz) için Konsey itiraz edebilir, Meclis bunu belirli çoğunlukla aşabilir (77. madde). Anlaşmazlıkta arabuluculuk komitesi (Vermittlungsausschuss) devreye girebilir. Kanun, Federal Cumhurbaşkanınca imzalanıp Bundesgesetzblatt'te yayımlandıktan sonra yürürlüğe girer (82. madde). Meclisin nasıl seçildiğini seçim yazımızda, eyaletlerin Konsey'deki rolünü federalizm yazımızda anlattık.
Tasarıyı kim sunar?
76. maddenin 1. fıkrasına göre kanun tasarıları Federal Hükümet, Federal Meclis içinden veya Federal Konsey tarafından Federal Meclis'e sunulur. Federal Meclis içinden gelen tasarılar, bir meclis grubu veya milletvekillerinin en az yüzde 5'i tarafından imzalanır; İçtüzük aksini öngörmedikçe (Federal Meclis İçtüzüğü'nün 76. maddesinin 1. fıkrası). 76. maddenin 2. ve 3. fıkraları, hükümet veya Konsey tasarılarının diğer organa görüş için gönderilmesine ilişkin süreleri düzenler. Ayrıntılı işleyişi Federal Konsey ve Adalet Bakanlığı resmî sayfalarında özetler. Federal Meclis ve Federal Konsey'in görevleri vatandaşlık testinde de sorulur; bkz. vatandaşlık testi yazımız.
Federal Meclis'te üç okuma
Federal Konsey'in açıklamasına göre tasarı Meclis'te kural olarak üç okumadan geçer. Birinci okumadan sonra tasarı ilgili komisyonlara havale edilir. İkinci okumada değişiklikler görüşülür, üçüncü okumada son oylama yapılır. Meclis kabul ederse metin 77. maddenin 1. fıkrasına göre derhal Konsey'e iletilir.
Onay kanunu ve itiraz kanunu
Grundgesetz bazı kanunlarda Federal Konsey'in onayını şart koşar (Zustimmungsgesetz); bunlarda Konsey onaylamazsa kanun bu hâliyle oluşmaz. Diğer kanunlarda Konsey itiraz hakkına sahiptir (Einspruchsgesetz). 77. madde bu iki yolu ve arabuluculuk komitesini düzenler.
Federal Konsey'e göre: Onay kanunlarında Konsey onaylayabilir, reddedebilir veya arabuluculuk komitesini çağırabilir. Reddin ardından Meclis ve Federal Hükümet de komiteyi çağırabilir. İtiraz kanunlarında komiteyi kural olarak yalnızca Konsey çağırır; ardından Konsey itiraz ederse Meclis bu itirazı aşabilir. 78. madde, kanunun hangi hâllerde oluşmuş sayılacağını sayar.
Arabuluculuk komitesi, Meclis ve Konsey üyelerinden oluşan bir ara organdır; uzlaşma metni önerir. Komitenin önerisi yeniden oylanır; uzlaşma bulunamazsa onay kanununda onay yokluğu, itiraz kanununda ise itiraz ve onun aşılıp aşılmadığı sonucu belirler.
İmza, yayımlama ve yürürlük
82. maddeye göre, bu hükümlere göre oluşmuş kanunlar Federal Cumhurbaşkanınca, karşı imza (Gegenzeichnung) sonrası imzalanır ve Bundesgesetzblatt'te yayımlanır. Kanun farklı bir yürürlük tarihi belirlemiyorsa, Federal Resmî Gazete'nin (Bundesgesetzblatt) yayımlandığı günü izleyen on dördüncü günün başında yürürlüğe girer (82. maddenin 2. fıkrası). Resmî metinler gesetze-im-internet.de üzerinden okunabilir.
Sık sorulan sorular
Her federal kanun Federal Konsey'in onayını ister mi?
Hayır. Yalnızca Grundgesetz'in onay şartı koyduğu kanunlar onay kanunudur. Diğerlerinde Konsey itiraz edebilir; Meclis itirazı aşabilir.
Kaç okuma yapılır?
Kural olarak üç okuma. Ayrıntılı komisyon çalışması birinci okumadan sonra gelir.
Kanun ne zaman yürürlüğe girer?
Kanunda başka bir tarih yoksa Federal Resmî Gazete'nin yayımlandığı günü izleyen on dördüncü günün başında (82. maddenin 2. fıkrası).
Eyaletler bu sürece nasıl katılır?
Eyalet hükümetleri Federal Konsey'de temsil edilir. Konsey'in onay veya itiraz yetkisi, eyaletlerin federal yasamaya katılımının anayasal yoludur.
Kaynaklar
- Grundgesetz Art. 76 – Gesetzesvorlagen
- Geschäftsordnung des Deutschen Bundestages § 76 Abs. 1 – Vorlagen von Mitgliedern des Bundestages
- Grundgesetz Art. 77 – Gesetzgebungsverfahren, Vermittlungsausschuss
- Grundgesetz Art. 78 – Zustandekommen von Bundesgesetzen
- Grundgesetz Art. 82 – Ausfertigung, Verkündung, Inkrafttreten
- Bundesrat – Ablauf des Gesetzgebungsverfahrens
- BMJV – Die Gesetzgebung im Überblick
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.
Son kontrol / Zuletzt geprüft: 22.11.2026


