Son güncelleme: 22.11.2026
Bir ebeveyn Almanya'da, diğeri Türkiye'de yaşıyorsa çocuk veya eş nafakasını (Unterhalt) hangi yolla talep edebileceğiniz sıkça sorulur. Türkiye için 2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi 1 Şubat 2017'de yürürlüğe girmiştir; Almanya bakımından Avrupa Birliği üzerinden 1 Ağustos 2014'ten beri geçerlidir. Bu yazı, Almanya'dan Türkiye'ye veya Türkiye'den Almanya'ya giden başvurunun resmî çerçevesini özetler. Nafaka tutarı bu yazıda hesaplanmaz.
Kısaca
Almanya ile Türkiye arasında nafaka taleplerinin iletilmesinde öncelikli dayanak, 2007 Lahey Nafaka Sözleşmesidir. Alman uygulama kanunu, 23 Mayıs 2011 tarihli Yurt Dışı Nafaka Kanunu'dur (Auslandsunterhaltsgesetz, Federal Resmî Gazete I s. 898). Almanya'da olağan ikametgâhı olan başvurucu, sözleşmenin 10. maddesi kapsamındaki talebi doğrudan Federal Adalet Dairesi'ne değil, kendi olağan ikametgâhı için yetkili yüksek eyalet mahkemesinin (Oberlandesgericht) bulunduğu yerdeki sulh mahkemesine (Amtsgericht) verir (Yurt Dışı Nafaka Kanunu'nun 7. maddesi). Almanya'daki merkezî makam Federal Adalet Dairesi'dir.
Hangi sözleşme geçerlidir?
Türkiye için sözleşme 1 Şubat 2017'de yürürlüğe girmiştir; Almanya bakımından Avrupa Birliği üzerinden 1 Ağustos 2014'ten beri geçerlidir (Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı'nın resmî durum tablosu). Danimarka bu sözleşmeye AB üzerinden bağlı değildir; AB içi ilişkilerde AB Nafaka Tüzüğü önceliklidir, Türkiye AB üyesi olmadığı için Almanya–Türkiye ilişkisinde 2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi devreye girer. Avrupa Birliği ve Türkiye, merkezî makam yardımı hükümlerini eş nafakasına da genişlettiklerini beyan etmiştir.
Yurt Dışı Nafaka Kanunu, sözleşmenin Almanya'daki uygulama kanunudur. Federal Adalet Dairesi'nin uluslararası hukukî yardım sayfasındaki Türkiye bölümü de sözleşmeyi ve bu kanunu dayanak olarak gösterir.
Almanya'dan Türkiye'ye giden başvuru
Olağan ikametgâhı Almanya'da olan bir başvurucu, karşı tarafın bir sözleşme devletinde bulunduğu biliniyorsa sözleşmenin 10. maddesindeki talepleri ileri sürebilir. Federal Adalet Dairesi'ne göre bu başvuru, Yurt Dışı Nafaka Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca yetkili yüksek eyalet mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh mahkemesine verilir. Berlin'de olağan ikametgâhı olanlar için yetkili mahkeme Pankow Sulh Mahkemesi'dir (Amtsgericht Pankow); bu ön inceleme için masraf alınmaz (Yurt Dışı Nafaka Kanunu'nun 7. maddesinin 1. ve 3. fıkraları). Daire, 10. madde başvurularının kendisine doğrudan yapılmasını kabul etmez.
Mahkeme, ret nedeni yoksa talebi Federal Adalet Dairesi'ne iletir; daire Alman merkezî makam olarak sözleşmenin diğer tarafındaki merkezî makama gönderir. Başvuruda Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı'nın yayımladığı formlar kullanılabilir. Federal Adalet Dairesi, başvurunun mahkemeye dört nüsha olarak sunulmasını önerir. Yurt Dışı Nafaka Kanunu'nun 9. maddesinin 3. fıkrası, mahkemenin başvuruyu, eklerini ve mevcut çevirileri üçer onaylı suretle birlikte merkezî makama göndermesini düzenler.
Sözleşmenin 7. maddesi, asıl nafaka talebinden önce, karşı tarafın nerede bulunduğunun sorulmasına imkân tanır. Federal Adalet Dairesi'ne göre, olağan ikametgâhı Almanya'da olan başvurucu bu tür bir yer tespiti talebini daireye yöneltebilir. Gelir ve malvarlığının tam tespiti ile icra ise kural olarak 10. maddedeki resmi başvuruya bağlıdır.
Türkiye'den Almanya'ya gelen başvuru
Nafaka hakkı sahibi Türkiye'de bulunuyorsa talep, oradaki merkezî makam aracılığıyla Federal Adalet Dairesi'ne gelir. Daire, evrak tamamsa hakkı gerçekleştirmeye yönelik adımları atar. Yurt Dışı Nafaka Kanunu'nun 5. maddesinin 5. fıkrasına göre merkezî makam, gelen taleplerde başvurucu adına hareket etmeye yetkili sayılır. Daire, yargı yoluna geçmeden önce gönüllü ödemeyi sağlamaya çalıştığını açıklar.
Türkiye, sözleşmenin 30. maddesi uyarınca nafaka anlaşmalarını (maintenance arrangements) tanımama ve tenfiz etmeme hakkını saklı tutmuştur; mahkeme kararı ise tanınabilir. Türkiye, sözleşmenin uygulanmasını eğitimi süren 25 yaşından küçük çocuklara da genişletmiştir. Avrupa Birliği aynı genişletmeyi yapmadığı için bu beyan Almanya ile Türkiye arasında uygulanmaz (sözleşmenin 2. maddesinin 3. fıkrası); bu ilişkide sözleşme çocuk nafakasında 21 yaşından küçükler için geçerlidir. Nafaka hakkının kendisi ve süresi uygulanacak hukuka bağlıdır.
Nafaka, çocuk parası ve evlilik işlemleri
Nafaka, çocuğun veya eşin geçimi için özel hukuk talebidir. Çocuk parası (Kindergeld) ise kamu hukukuna dayanan ayrı bir aile yardımıdır; biri diğerinin yerine geçmez. Evliliğin Almanya'da veya konsoloslukta kurulmasını evlilik rehberimizde anlattık. Kavram için sözlükte Unterhalt maddesine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Başvuruyu doğrudan Federal Adalet Dairesi'ne verebilir miyim?
10. madde kapsamındaki asıl nafaka talebi için hayır. Federal Adalet Dairesi'ne göre bu talep, Yurt Dışı Nafaka Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca yetkili sulh mahkemesine verilir. 7. maddedeki yer tespiti talebi ise daireye yöneltilebilir.
Türkiye bu sözleşmeye dahil midir?
Evet. Türkiye için sözleşme 1 Şubat 2017'de yürürlüğe girmiştir; Almanya bakımından Avrupa Birliği üzerinden 1 Ağustos 2014'ten beri geçerlidir.
Bu yazıdan nafaka tutarını hesaplayabilir miyim?
Hayır. Tutar, somut gelir, ihtiyaç ve uygulanacak hukuka bağlıdır; burada oran veya euro miktarı verilmemiştir.
Sosyal güvenlik anlaşması nafakayı da düzenler mi?
Hayır. Sosyal güvenlik anlaşması prim ve sigorta haklarını konu alır, nafaka tahsilini değil.
Kaynaklar
- HCCH – Status table, Convention of 23 November 2007 (Türkiye: Inkrafttreten 01.02.2017; Deutschland über die EU: 01.08.2014)
- HCCH – EU-Erklärung: Erstreckung der Kapitel II/III auf Ehegattenunterhalt
- HCCH – Convention of 23 November 2007, Art. 2 Abs. 1 a und Abs. 3 (Anwendungsbereich Kind unter 21; Erweiterungserklärung nur bei deckungsgleicher Erklärung)
- HCCH – Erklärungen und Vorbehalte der Türkei (Art. 30; eigene Erklärung zur Erstreckung auf Kinder unter 25 bei fortdauernder Ausbildung)
- Bundesamt für Justiz – Haager Unterhaltsübereinkommen 2007, Verfahren ein- und ausgehender Ersuchen
- Bundesamt für Justiz – Staatenliste Auslandsunterhalt: Türkei – HUÜ 2007
- Bundesamt für Justiz – Broschüre Auslandsunterhalt (Hinweise zur Geltendmachung)
- Auslandsunterhaltsgesetz vom 23.05.2011
- Auslandsunterhaltsgesetz § 7 – Vorprüfung durch das Amtsgericht; Amtsgericht Pankow; kostenfrei
- Auslandsunterhaltsgesetz § 9 Abs. 3 – Weiterleitung mit je drei beglaubigten Abschriften
- Bundesamt für Justiz – Länderabschnitt Türkei (IRZH)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.
Son kontrol / Zuletzt geprüft: 22.11.2026


