Son güncelleme: 21.11.2026
Bu sözlük, gazetta'nın rehber yazılarında geçen Almanca resmî ve hukuki terimleri Türkçe açıklar. Her madde kısa bir tanım, gerektiğinde hukuki dayanak ve ayrıntılı rehber yazısına bir bağlantı içerir. Açıklamalar genel bilgilendirme içindir; güncel tutarlar ve başvurudaki ayrıntılar için lütfen bağlı yazıya bakın.
gazetta Redaktion
A
die Abmeldung
kayıt silme (Abmeldung)
Bir konuttan taşınıp Almanya'da yeni bir konuta geçilmediğinde (örneğin yurt dışına kesin dönüşte) ikamet kaydının nüfus dairesinde sildirilmesidir. Kayıt, taşınmadan sonraki iki hafta içinde sildirilmelidir; en erken taşınmadan bir hafta önce yapılabilir.
Hukuki dayanak: BMG § 17 Abs. 2
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
Bkz.: Anmeldung, Ummeldung, Meldebehörde
die Agentur für Arbeit
Federal İş Ajansı (yerel birim)
İşsizlik sigortası (SGB III) kapsamında işsizlik parası, işe yerleştirme ve bazı meslekî destekleri yürüten resmî kurumun yerel birimidir. İşsizlik parasını Jobcenter değil, kural olarak Agentur für Arbeit bağlar.
Hukuki dayanak: SGB III
Ayrıntılı bilgi: İşsizlik parası (Arbeitslosengeld)
Bkz.: Arbeitslosengeld, Jobcenter
die Anerkennung
diploma ve meslek denkliği
Yurt dışında alınmış bir diplomanın veya meslekî niteliğin Almanya'da tanınmasıdır. Bazı meslekler (örneğin sağlık ve öğretmenlik) için denkliği olmadan mesleğin icrası mümkün olmayabilir; usul, mesleğe ve eyalete göre değişir.
Hukuki dayanak: BQFG; meslek hukukuna ilişkin özel yasalar
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da diploma denkliği (Anerkennung)
die Anmeldung
ikamet kaydı (Anmeldung)
Bir konuta taşındıktan sonra, Federal Nüfus Kanunu'na göre yetkili nüfus dairesine yapılan ikamet kaydıdır. Kayıt için kural olarak ev sahibinin taşınma onayı (Wohnungsgeberbestätigung) gerekir; süre hedef yazıda anlatılır.
Hukuki dayanak: BMG § 17 Abs. 1
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
die Anspruchseinbürgerung
hak temelli vatandaşlığa alınma
Kanuni şartlar (özellikle belirli bir yasal ikamet süresi, geçim, dil ve vatandaşlık testi) yerine geldiğinde, başvuranın Alman vatandaşlığına alınması için kural olarak bir talep hakkının bulunduğu yoldur. Şartların güncel hâli hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: StAG § 10
Ayrıntılı bilgi: Alman vatandaşlığına geçiş
das Arbeitslosengeld
işsizlik parası
Yasal işsizlik sigortasından, belirli bir süre prim ödemiş ve işsiz olarak kayıtlı kişilere bağlanan geçici gelirdir. Tutar ve süre prim ve çalışma geçmişine bağlıdır; başvuru kural olarak Agentur für Arbeit'e yapılır.
Hukuki dayanak: SGB III
Ayrıntılı bilgi: İşsizlik parası (Arbeitslosengeld)
Bkz.: Agentur für Arbeit
das Arbeitszeugnis
iş referans belgesi
İş ilişkisi sona erdiğinde çalışanın, işin türünü ve süresini gösteren bir belge talep etme hakkıdır. Nitelikli belgede (qualifiziertes Zeugnis) ayrıca performans ve davranış değerlendirilir; belge gerçeğe uygun ve iyi niyetli olmalıdır.
Hukuki dayanak: GewO § 109
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da iş sözleşmesi ve işçi hakları
das Assoziationsrecht EWG–Türkei (ARB 1/80)
AET–Türkiye ortaklık hukuku (ARB 1/80)
Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET; Almanca EWG) ile Türkiye arasındaki ortaklık hukukunun, özellikle Ortaklık Konseyi'nin 1/80 sayılı Kararı'nın (ARB 1/80) Türk çalışanlara ve aile üyelerine tanıdığı çalışma ve oturum haklarıdır. Bu haklar kanundan doğar; süreli oturum izni var olan hakkı belgeler, onu yaratmaz (AufenthG § 4 Abs. 1 ve 2). Genel çerçeve hedef yazıdadır; şartlar kişisel duruma göre değişir.
Hukuki dayanak: ARB 1/80; AufenthG § 4 Abs. 1 ve 2
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
Bkz.: Aufenthaltserlaubnis, Aufenthaltstitel, Familiennachzug, Niederlassungserlaubnis
die Aufenthaltserlaubnis
süreli oturum izni
Belirli bir amaçla (örneğin çalışma, aile birleşimi veya eğitim) verilen, kural olarak süreli oturum iznidir. Süre, uzatma ve çalışma izni, dayandığı maddeye ve kişisel duruma bağlıdır. Türk vatandaşları için özel durum: AET–Türkiye Ortaklık Anlaşması ve Ortaklık Konseyi'nin 1/80 sayılı Kararı (ARB 1/80) uyarınca oturum hakkı doğmuş olan Türk çalışanlar ve aile üyeleri, bu hakkı süreli oturum izniyle belgelemek zorundadır (AufenthG § 4 Abs. 2). Bu izin hakkı yaratmaz, var olan hakkı belgeler; süresiz oturum izni veya AB süresiz oturumu (Erlaubnis zum Daueraufenthalt – EU) olanlar için bu belgeleme gerekmez.
Hukuki dayanak: AufenthG § 7; ARB 1/80 için § 4 Abs. 2
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
Bkz.: Aufenthaltstitel, Niederlassungserlaubnis, Assoziationsrecht EWG–Türkei
das Aufenthaltsgesetz (AufenthG)
Oturum Kanunu
Almanya'da yabancılar için giriş, oturum, sınır dışı ve bazı entegrasyon kurallarını düzenleyen federal yasadır. Süresiz oturum, Mavi Kart ve birçok süreli izin bu kanuna dayanır.
Hukuki dayanak: AufenthG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
Bkz.: Aufenthaltstitel, Ausländerbehörde
der Aufenthaltstitel
oturum belgesi
Yabancıların Almanya'da yasal olarak kalmasını sağlayan resmî oturum unvanlarının genel adıdır. Süreli oturum izni, süresiz oturum, AB Mavi Kartı veya ulusal vize bu kapsamdadır; belge kural olarak elektronik oturum kartı olarak düzenlenir. ARB 1/80'den doğan oturum hakkı ise kanundan doğar (AufenthG § 4 Abs. 1).
Hukuki dayanak: AufenthG § 4
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
Bkz.: Aufenthaltserlaubnis, Niederlassungserlaubnis, Fiktionsbescheinigung, Assoziationsrecht EWG–Türkei
das Aufstiegs-BAföG (AFBG)
meslekte ilerleme desteği
Usta, tekniker veya benzeri yükselme eğitimleri için federal bir destek programıdır. Destek, eğitime ve duruma göre hibe ve kredi unsurları ile tam zamanlı eğitimde geçim katkısı içerebilir.
Hukuki dayanak: AFBG
Ayrıntılı bilgi: Meslekte ilerleme destekleri (Aufstiegs-BAföG)
Bkz.: Bildungsgutschein, BAföG, Unterhalt
die Ausländerbehörde
Yabancılar Dairesi
Oturum izinleri, uzatma, süresiz oturum ve birçok yabancılar hukuku işleminden sorumlu yerel makamdır. Yetki kural olarak olağan ikamet yerine göre belirlenir; başvuru usulü belediyeye göre değişir. ARB 1/80 kapsamındaki belgeleme de bu dairenin işidir.
Hukuki dayanak: AufenthG § 71
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
B
das BAföG
öğrenim desteği
Yükseköğrenim ve bazı okul eğitimleri için Federal Eğitim Destekleme Kanunu'na dayanan kamu desteğidir. Hak, gelir, varlık ve eğitim türüne bağlıdır; bir kısmı kural olarak faizsiz kredi, bir kısmı hibedir. Güncel tutarlar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: BAföG
Ayrıntılı bilgi: BAföG ve burslar
Bkz.: Aufstiegs-BAföG, Studienstarthilfe
die Beitragsbemessungsgrenze
prime esas kazanç tavanı
Yasal sosyal sigortada, prim hesaplanan kazancın üst sınırıdır. Bu tavanın üstündeki kazanç için prim alınmaz; tavan sigorta koluna ve yıla göre değişir. Güncel tutarlar resmî tarifelerde ve ilgili rehber yazılarda yer alır. Aynı tavan, örneğin AB Mavi Kartı maaş eşiklerinin hesabında da referans alınır; bu, kavramın yalnızca oturum hukukuna ait olduğu anlamına gelmez.
Hukuki dayanak: SGB VI (ve diğer sosyal sigorta kitapları)
Bkz.: Blaue Karte EU
die Beitragserstattung
prim iadesi
Belirli şartlarda, yasal emeklilik sigortasına ödenmiş primlerin geri ödenmesidir. Prim iadesi özellikle iki durumda mümkündür: kişi artık Alman emeklilik sigortasına tabi değilse ve gönüllü sigorta hakkı da yoksa (örneğin Türkiye'ye kesin dönüşte), sigorta yükümlülüğünün bitiminden itibaren 24 takvim ayı geçtikten sonra; ya da yasal emeklilik yaşına ulaşılıp beş yıllık genel bekleme süresi doldurulmamışsa. Türk vatandaşları için Almanya–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi geçerlidir: Türkiye'de zorunlu sigortalılık sürerse iade yapılmaz ve 24 ay bu sigortalılığın bitiminden itibaren işler. AB üye ülkesinde yasal olarak ikamet eden Türk vatandaşları iade talep edemez. Prim iadesiyle o ana kadarki sürelerden doğan emeklilik hakları sona erer.
Hukuki dayanak: SGB VI § 210 Abs. 1, 2 ve 6; SVA-Türkei (DRV E5817)
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)
Bkz.: Wartezeit
der Beitragsservice
yayın katkı payı servisi
ARD, ZDF ve Deutschlandradio adına yayın katkı payını (Rundfunkbeitrag) tahsil eden ve kayıtları yürüten kurumdur. Eski günlük dildeki „GEZ“ ifadesi bu servisi kasteder.
Hukuki dayanak: Rundfunkbeitragsstaatsvertrag
Ayrıntılı bilgi: Yayın katkı payı (Rundfunkbeitrag)
Bkz.: Rundfunkbeitrag
der Bescheid
resmî karar (Bescheid)
Bir makamın, belirli bir konuda hak veya yükümlülük doğuran yazılı idari işlemidir. Kararın sonunda kural olarak hukuki çare açıklaması (Rechtsbehelfsbelehrung) bulunur; itirazın türü (Widerspruch, Einspruch veya doğrudan dava) ve süresi buna ve ilgili usul kanununa bağlıdır.
Hukuki dayanak: VwVfG; sosyal hukukta SGB X; vergi hukukunda AO
die Betriebskosten
işletme (yan) giderleri
Kiralanan konutu işletmek için sürekli olarak ortaya çıkan giderlerdir (örneğin su, ısınma, çöp, emlak vergisi). Hangilerinin kiracıya yansıtılabileceği kira sözleşmesine ve İşletme Giderleri Yönetmeliği'ne bağlıdır; yıllık hesap Nebenkostenabrechnung ile yapılır.
Hukuki dayanak: BGB § 556; BetrKV
Ayrıntılı bilgi: Yan giderler hesabı (Nebenkostenabrechnung)
Bkz.: Nebenkostenabrechnung, Kaltmiete
der Bildungsgutschein
eğitim çeki
Agentur für Arbeit veya Jobcenter'ın, onaylanmış bir meslekî eğitime katılımı finanse etmek için verdiği belgedir. Eğitim çeki, kursun masraflarının otomatik olarak karşılanacağı anlamına gelmez; onay ve süre kurumun kararına bağlıdır.
Hukuki dayanak: SGB III § 81 Abs. 4
Ayrıntılı bilgi: Meslekte ilerleme destekleri (Aufstiegs-BAföG)
die Blaue Karte EU
AB Mavi Kartı
Yüksek nitelikli istihdam için verilen, AB hukukuna dayanan özel bir oturum iznidir. Maaş eşikleri genel emeklilik sigortası prim tavanına bağlanır; eleman açığı olan mesleklerde daha düşük bir eşik uygulanabilir. Güncel eşikler hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: AufenthG § 18g
Ayrıntılı bilgi: AB Mavi Kartı (Blaue Karte EU)
Bkz.: Aufenthaltstitel, Niederlassungserlaubnis, Beitragsbemessungsgrenze
das Bürgeramt
vatandaş hizmetleri bürosu
İkamet kaydı, ikamet belgesi (Meldebescheinigung), kimlik kartı ve pasaport başvurusu gibi belediye hizmetlerinin verildiği vatandaş bürosudur. Evlilik ve doğum belgeleri ise Standesamt'tan alınır. Adı yerelde Bürgerbüro veya Einwohneramt olarak da geçer; randevu usulü belediyeye göre değişir.
Hukuki dayanak: BMG; kimlik ve pasaport için ilgili kimlik kanunları
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
Bkz.: Anmeldung, Meldebehörde, Standesamt, Meldebescheinigung
das Bürgergeld
Bürgergeld (eski ad)
İş arayanlar için temel güvencenin 1 Temmuz 2026'ya kadar kullanılan adıdır. Bu tarihten itibaren yardımın resmî adı Grundsicherungsgeld'dir; hukuki dayanak Sosyal Kanun Kitabı II olmaya devam eder. Yetkili kurumlar 31 Aralık 2026'ya kadar eski adı da kullanabilir.
Hukuki dayanak: SGB II; SGB II § 65a Abs. 4 (geçiş, 31.12.2026'ya kadar)
Ayrıntılı bilgi: Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld)
Bkz.: Grundsicherungsgeld, Jobcenter, Regelbedarf
C
die Chancenkarte
Fırsat Kartı
Nitelik veya puan sistemine dayalı, iş arama amacıyla verilen bir oturum iznidir. Geçim güvencesi kanıtlanmalıdır; arama aşamasındaki çalışma sınırları hedef yazıda anlatılır. Bu izin kendiliğinden süresiz oturum hakkı doğurmaz.
Hukuki dayanak: AufenthG § 20a
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
D
das Deutschlandticket
Almanya bileti (Deutschlandticket)
Yerel ve bölgesel toplu taşımada ülke çapında geçerli, abonelik esasına dayanan bir tarife ürünüdür. Fiyat, sosyal indirimler ve hangi hatların kapsandığı değişebilir; güncel koşullar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: tarif ve taşıyıcı düzenlemeleri
Ayrıntılı bilgi: Deutschlandticket ve sosyal bilet indirimleri
E
der Eigenanteil
öz katkı (Eigenanteil)
Bir kamu yardımının karşılamadığı kısım için kişinin ödediği öz katkıdır. Terim birden fazla alanda kullanılır; bakımevi masraflarında, bakım kasasının üstündeki kişisel pay bu kapsamdadır ve kalış süresine göre Leistungszuschlag ile azaltılabilir. Yasal sağlık sigortasındaki katkı payı (Zuzahlung) ayrı bir kavramdır.
Hukuki dayanak: bağlama göre değişir; bakımevi için SGB XI
Ayrıntılı bilgi: Bakımevi masrafları ve Hilfe zur Pflege
Bkz.: Leistungszuschlag, Hilfe zur Pflege, Pflegegrad, Zuzahlung
die Einbürgerung
vatandaşlığa alınma
Yabancı bir kişinin Alman vatandaşlığını sonradan kazanmasıdır. En sık yol, kanuni şartlar yerine geldiğinde hak temelli vatandaşlığa alınmadır. İkamet süresi, dil, geçim ve bağlılık beyanı gibi şartların güncel hâli hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: StAG
Ayrıntılı bilgi: Alman vatandaşlığına geçiş
Bkz.: Anspruchseinbürgerung, Einbürgerungstest, Mehrstaatigkeit
der Einbürgerungstest
vatandaşlık testi
Vatandaşlığa alınma başvurusunda, Almanya'daki hukuki ve toplumsal düzen ile yaşam koşullarına ilişkin bilgilerin kanıtlandığı resmî testtir. Soru sayısı, geçme eşiği, ücret ve muafiyetler hedef yazıda kaynaklarıyla anlatılır.
Hukuki dayanak: StAG; Einbürgerungstestverordnung
Ayrıntılı bilgi: Vatandaşlık testi (Einbürgerungstest)
Bkz.: Einbürgerung
der Einspruch
itiraz (vergi / çocuk parası)
Vergi dairesi kararlarına ve vergi hukukuna dayanan çocuk parası (Kindergeld) kararlarına karşı, kural olarak kararı veren makama yapılan hukuki çaredir. Süre kural olarak bir aydır; şekil ve adres, karardaki hukuki çare açıklamasında yer alır. Çocuk ek ödeneğindeki (Kinderzuschlag) Widerspruch ile karıştırılmamalıdır.
Hukuki dayanak: AO §§ 347, 355, 357
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
das Elterngeld
ebeveyn parası
Çocuğun doğumundan sonra ebeveynlerin gelir kaybını kısmen telafi eden federal bir aile ödeneğidir. Temel türü Basiselterngeld'dir; ElterngeldPlus ve ortak dönem (Partnerschaftsbonus) seçenekleri vardır. Tutar ve süre hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: BEEG
Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)
das ElterngeldPlus
ElterngeldPlus
Klasik ebeveyn parasının, daha uzun bir döneme yayılmış ve kural olarak aylık daha düşük ödenen türüdür. Özellikle kısmi çalışmayla birlikte kullanılmak üzere tasarlanmıştır; hesap ve ay hakları hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: BEEG
Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)
Bkz.: Elterngeld, Partnerschaftsbonus
die Elternzeit
ebeveyn izni
Anneliğin korunması süreleri dışında, çocuğun bakımı için işverene karşı kullanılan ücretsiz izin hakkıdır. Bildirim süreleri çocuğun yaşına göre değişir; ebeveyn parası otomatik olarak ebeveyn izni anlamına gelmez, ikisi ayrı haklardır.
Hukuki dayanak: BEEG §§ 15, 16
Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)
Bkz.: Elterngeld, Mutterschutz
die Entgeltpunkte
emeklilik puanları
Yasal emeklilik sigortasında, prim ödenen yıllardaki kazancın o yılın ortalama kazancı ile karşılaştırılmasıyla biriken puanlardır. Emeklilik tutarı esas olarak bu puanlara, kural yaşa ve emeklilik türüne bağlıdır.
Hukuki dayanak: SGB VI
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)
Bkz.: Renteninformation, Wartezeit
der Entlastungsbetrag
destek tutarı (bakım)
Evde bakılan, bakım derecesi 1 ve üzeri olan kişilerin, günlük yaşamı kolaylaştıran onaylı hizmetler için kullanabileceği aylık bir destektir. Kullanılmayan tutarın tamamı izleyen takvim yarıyılına aktarılabilir; güncel miktar hedef yazıdadır. Bu kavram, tek ebeveynler için vergi indirimi ile aynı şey değildir.
Hukuki dayanak: SGB XI § 45b Abs. 1
Ayrıntılı bilgi: Entlastungsbetrag, Verhinderungspflege ve Kurzzeitpflege
Bkz.: Pflegegrad, Pflegegeld
F
die Fahrerlaubnis
sürücü belgesi (Fahrerlaubnis)
Motorlu taşıt kullanma iznidir; belgesi Führerschein'dir. Yurt dışında alınmış bir ehliyetin Almanya'da tanınması veya değiştirilmesi, verildiği ülkeye, oturum süresine ve sınıfına bağlıdır.
Hukuki dayanak: StVG; FeV
Ayrıntılı bilgi: Türk ehliyetini Almanya'da değiştirme
die Fahrerlaubnisbehörde
sürücü belgesi dairesi
Ehliyet düzenleme, değiştirme, sınıfa ekleme ile ehliyetin geri alınması (Entziehung), sürücülük uygunluğu incelemeleri ve deneme süresi tedbirleriyle ilgili işlemlerden sorumlu yerel makamdır. Yetki kural olarak olağan ikamet yerine göre belirlenir.
Hukuki dayanak: StVG §§ 2a, 3; FeV §§ 11, 46
Ayrıntılı bilgi: Türk ehliyetini Almanya'da değiştirme
Bkz.: Fahrerlaubnis
die Familienkasse
Aile Kasası
Çocuk parası (Kindergeld) ve çocuk ek ödeneğini (Kinderzuschlag) yürüten resmî birimdir. Çoğu başvuruda Federal İş Ajansı bünyesindeki Familienkasse yetkilidir; kamu işverenlerinin kendi kasaları olabilir. Çocuk parası (Kindergeld) kararlarına karşı kural olarak Einspruch, çocuk ek ödeneği (Kinderzuschlag) kararlarına karşı ise Widerspruch yolu vardır; doğru yol karardaki hukuki çare açıklamasında yazar.
Hukuki dayanak: Kindergeld: EStG; Kinderzuschlag: BKGG §§ 6a, 15
Ayrıntılı bilgi: Kinderzuschlag (çocuk ek ödeneği)
Bkz.: Kindergeld, Kinderzuschlag, Einspruch, Widerspruch
der Familiennachzug
aile birleşimi
Almanya'da yaşayan bir kişinin eşinin veya çocuğunun, oturum hukuku şartlarıyla ülkeye gelmesidir. Dil, geçim, yaşam alanı ve oturum statüsü şartları, birleşilen kişinin durumuna göre değişir. Düzenli işgücü piyasasına dahil Türk çalışanların yanına aile birleşimiyle gelen aile üyeleri, ARB 1/80 madde 7 uyarınca ev sahibi ülkede en az üç yıl yasal olarak ikamet ettikten sonra (üye devlet işçilerinin önceliği saklı kalarak) iş tekliflerine başvurabilir; beş yıl yasal ikametten sonra ücretli işe serbestçe girebilir. Ev sahibi ülkede mesleki eğitimini tamamlayan çocuklar, ebeveynlerinden biri orada en az üç yıl yasal olarak çalışmışsa, ikamet süresinden bağımsız olarak her iş teklifine başvurabilir. Bu haklardan oturum hakkı da doğabilir; durum kişiye göre değişir.
Hukuki dayanak: AufenthG §§ 27 vd.; ARB 1/80 Art. 7
Ayrıntılı bilgi: Aile birleşimi (Familiennachzug)
die Fiktionsbescheinigung
geçici devam belgesi (Fiktionsbescheinigung)
Süreli bir oturum izninin uzatılması veya yeni bir izin için süresi içinde başvurulduğunda, karar verilene kadar mevcut hakların kural olarak devam ettiğini gösteren belgedir. Bu kural ulusal vize ve oturum izinleri içindir; Schengen (C) vizesi için geçerli değildir.
Hukuki dayanak: AufenthG § 81
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
Bkz.: Aufenthaltstitel
das Finanzamt
vergi dairesi
Gelir vergisi, vergi numarası (Steuernummer) işlemleri ve vergi beyannamesinin değerlendirilmesinden sorumlu yerel maliye birimidir. Vergi kimlik numarasını (IdNr / Steuer-ID) Federal Merkez Vergi Dairesi (Bundeszentralamt für Steuern) verir. Çocuk parası dosyalarını Aile Kasası yürütür; vergi dairesi ile karıştırılmamalıdır.
Hukuki dayanak: AO; EStG; Steuer-ID: AO § 139b
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
Bkz.: Steuererklärung, Steuerbescheid, Steuer-ID
der Freibetrag
muaf tutar (vergi)
Gelir vergisinde, belirli bir tutarın vergiye tabi gelirden düşülmesi veya hiç vergilenmemesidir. Türüne göre (örneğin temel muafiyet veya çocuk muafiyeti) şartlar değişir; güncel tutarlar vergi rehberindedir.
Hukuki dayanak: EStG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
Bkz.: Kinderfreibetrag, Steuererklärung
G
die Geringfügigkeitsgrenze
düşük kazanç sınırı (Minijob)
Kazanca bağlı Minijob'un aylık düzenli ücretinin aşmaması gereken kanuni sınırdır. Sınır, asgari ücretteki değişime bağlı olarak güncellenir; güncel tutar Minijob yazısındadır. Bunun yanında süreyle sınırlı kısa iş (kurzfristige Beschäftigung) ayrı bir kategoridir.
Hukuki dayanak: SGB IV § 8
Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları
der Grad der Behinderung (GdB)
engellilik derecesi
Engelliliğin ağırlığını 10'luk basamaklarla ifade eden resmî ölçüdür. 50 ve üzeri GdB kural olarak ağır engellilik sayılır ve Schwerbehindertenausweis için temel oluşturur. Tespit, yetkili Versorgungsamt'ın (engellilik derecesini tespit eden dairenin) kararına bağlıdır.
Hukuki dayanak: SGB IX § 152
Ayrıntılı bilgi: Ağır engellilik ve Schwerbehindertenausweis
das Grundsicherungsgeld
temel güvence parası
1 Temmuz 2026'dan itibaren iş arayanlar için temel güvencenin resmî adıdır (eski adıyla Bürgergeld). Wohngeld ile kural olarak birlikte alınamaz: Wohngeld, bu tür geçim yardımını almayan ancak kira yükü yüksek olan düşük veya orta gelirli haneler için düşünülmüştür.
Hukuki dayanak: SGB II
Ayrıntılı bilgi: Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld)
Bkz.: Bürgergeld, Wohngeld, Jobcenter, Regelbedarf
H
die Hauptuntersuchung (HU)
periyodik araç muayenesi
Binek ve diğer tescilli motorlu araçların, trafiğe teknik uygunluğunun periyodik olarak incelendiği zorunlu muayenedir. Süreler araç türüne ve ilk tescile göre değişir; egzoz incelemesi kural olarak HU ile birlikte yapılır.
Hukuki dayanak: StVZO § 29
Ayrıntılı bilgi: TÜV araç muayenesi (Hauptuntersuchung)
die Hilfe zur Pflege
bakım yardımı (sosyal yardım)
Bakım ihtiyacı olan, bakım sigortası ve kendi geliri veya varlığı ile masrafları karşılayamayan kişilere Sosyal Kanun Kitabı XII kapsamında verilen sosyal yardımdır. Özellikle bakımevi öz katkısının karşılanamadığı durumlarda gündeme gelir.
Hukuki dayanak: SGB XII
Ayrıntılı bilgi: Bakımevi masrafları ve Hilfe zur Pflege
Bkz.: Eigenanteil, Pflegegrad
I
der Integrationskurs
entegrasyon kursu
Dil (kural olarak B1 hedefine kadar) ve oryantasyon bölümünden oluşan resmî uyum kursudur. Bazı oturum statülerinde katılma hakkı, bazılarında yükümlülük vardır; maliyet, kayıt ve DTZ sınavı hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: AufenthG §§ 43, 44, 44a; IntV
Ayrıntılı bilgi: Entegrasyon kursu (Integrationskurs)
J
das Jobcenter
iş merkezi (Jobcenter)
İş arayanlar için temel güvenceyi (Grundsicherungsgeld, eski adıyla Bürgergeld) yürüten yerel kurumdur. İşsizlik parası (Arbeitslosengeld) kural olarak burada değil, Agentur für Arbeit'te bağlanır.
Hukuki dayanak: SGB II
Ayrıntılı bilgi: Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld)
K
die Kaltmiete
soğuk kira (Kaltmiete)
Isıtma ve diğer işletme giderleri hariç, yalnızca konutun kullanım bedeli olan kira tutarıdır. Isınmış kira (Warmmiete) buna avans yan giderleri ekler. Wohngeld ve kira karşılaştırmalarında hangi tutarın esas alındığına dikkat etmek gerekir.
Hukuki dayanak: BGB (kira hukuku)
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da ev kiralama rehberi
Bkz.: Betriebskosten, Kaution
die Kaution
kira teminatı (Kaution)
Kiralayanın, sözleşmeden doğan alacaklarını güvenceye almak için aldığı depozitodur. Konut kirasında teminat, kural olarak soğuk kiranın üç aylık tutarını aşamaz ve ayrı, faizli bir hesapta tutulur.
Hukuki dayanak: BGB § 551
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da ev kiralama rehberi
Bkz.: Kaltmiete
die Kfz-Haftpflicht
zorunlu trafik sigortası
Motorlu taşıt işletenlerin, üçüncü kişilere verilen zararı karşılamak zorunda olduğu kanuni sorumluluk sigortasıdır. Geçerli bir poliçe olmadan araç kural olarak tescil edilemez ve trafiğe çıkarılamaz.
Hukuki dayanak: PflVG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da zorunlu sigortalar
Bkz.: Privathaftpflicht
der Kinderfreibetrag
çocuk muafiyeti (vergi)
Gelir vergisinde, çocuk için tanınan muafiyet tutarıdır. Almanya'da çocuk parası ile çocuk muafiyeti kural olarak birlikte tam olarak kullanılmaz; vergi dairesi yıl sonunda hangisinin daha avantajlı olduğunu karşılaştırır (Günstigerprüfung).
Hukuki dayanak: EStG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
Bkz.: Kindergeld, Freibetrag
das Kindergeld
çocuk parası
Çocuklar için Aile Kasası tarafından ödenen federal bir aile ödeneğidir. Hak, çocuğun yaşına ve eğitim durumuna, AB vatandaşı olmayan ebeveynlerde ise kural olarak oturum iznine (EStG § 62 Abs. 2) bağlıdır. Bu oturum şartını karşılamayan Türk vatandaşları, Almanya–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi (SVA) uyarınca sözleşmede işçi sayıldıkları aylar için (işsizlik sigortasına tabi çalışma veya buna denk süreler) ya da 3/80 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (ARB 3/80) uyarınca Alman sosyal sigortasında başka nedenle zorunlu veya gönüllü sigortalı oldukları aylar için ya da Geçici Avrupa Sosyal Güvenlik Anlaşması uyarınca Almanya'da en az altı aydır ikamet ediyorlarsa, altı aylık sürenin dolmasından sonra çocuk parası alabilir. Türkiye'de yaşayan çocuklar için çocuk parası yalnızca SVA anlamında işçi olunması halinde ve indirimli tutarlarla ödenir (Stand: BA-Merkblatt KG 52-tü, Temmuz 2026); güncel tutarlar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: EStG § 62 Abs. 2; SVA-Türkei; ARB 3/80; Geçici Avrupa Sosyal Güvenlik Anlaşması (Vorläufiges Europäisches Abkommen)
Ayrıntılı bilgi: Kindergeld (çocuk parası)
der Kinderzuschlag
çocuk ek ödeneği
Düşük gelirli ailelerin, çocuk parasına ek olarak Aile Kasası'ndan alabileceği bir destektir. Amaç, ailenin yalnızca çocuklar nedeniyle temel güvenceye düşmesini önlemektir. Gelir, varlık ve azami tutar kuralları hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: BKGG § 6a
Ayrıntılı bilgi: Kinderzuschlag (çocuk ek ödeneği)
Bkz.: Kindergeld, Familienkasse
die Kita
kreş / gündüz bakımı (Kita)
Kindertageseinrichtung kısaltmasıdır; yuva, kreş ve okul öncesi gündüz bakımını kapsar. Çocuğun bakıma alınması bir sosyal haktır, ancak yer tahsisi ve ebeveyn ücreti eyalet ve belediyeye göre değişir.
Hukuki dayanak: SGB VIII § 24; eyalet Kita yasaları
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da Kita (kreş) rehberi
die Kontenklärung
hesap netleştirme (emeklilik)
Yasal emeklilik sigortasındaki sigorta hesabının, eksik veya hatalı dönemlerin tamamlatılması için resmen netleştirilmesidir. Sigortalı, sigorta seyrini (Versicherungsverlauf) talep edebilir. Yurt dışı (örneğin Türkiye'deki) süreler Alman prim sürelerine dönüşmez; sözleşme uyarınca hakların incelenmesinde dikkate alınır. Emekliliği her devlet kendi süreleri için öder.
Hukuki dayanak: SGB VI; SVA-Türkei
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)
Bkz.: Renteninformation, Entgeltpunkte
das Krankengeld
hastalık parası
Yasal sağlık sigortasında, işverenin ücret devamı sona erdikten sonra hastalığı nedeniyle çalışamayan sigortalıya ödenen geçim ödeneğidir. Başlama anı, tutar ve azami süre hedef yazıda kaynaklarıyla anlatılır.
Hukuki dayanak: SGB V §§ 44 vd.
Ayrıntılı bilgi: Hastalık parası (Krankengeld)
Bkz.: Krankenkasse
die Krankenkasse
sağlık sigortası kasası
Yasal sağlık sigortasını (GKV) yürüten kasadır. Üyeler bir kasa seçer; aile sigortası, katkı payları ve hastalık parası kasa üzerinden yürür. Özel sigorta (PKV) bu kavramın dışındadır.
Hukuki dayanak: SGB V
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da sağlık sigortası sistemi
Bkz.: Krankengeld, Zuzahlung
der Kündigungsschutz
feshe karşı koruma
Belirli şartlarda işverenin feshinin yalnızca sosyal açıdan haklı bir nedene dayanabilmesidir. Feshe Karşı Koruma Kanunu kural olarak, iş ilişkisi aynı işyerinde altı aydan uzun sürmüşse ve işyerinde ondan fazla çalışan varsa uygulanır. Feshin geçersizliğini ileri sürmek için kısa bir dava süresi vardır; ayrıntılar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: KSchG §§ 1, 4, 23
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da iş sözleşmesi ve işçi hakları
die Kurzzeitpflege
kısa süreli yatılı bakım
Bakıma muhtaç kişinin, evdeki bakımın geçici olarak mümkün olmadığı dönemlerde bir bakımevinde kısa süre yatılı bakılmasıdır. Yıllık süre ve tutar sınırları Sosyal Kanun Kitabı XI'de belirlenir; güncel miktarlar bakım yazısındadır.
Hukuki dayanak: SGB XI § 42
Ayrıntılı bilgi: Entlastungsbetrag, Verhinderungspflege ve Kurzzeitpflege
Bkz.: Verhinderungspflege, Pflegegrad
L
der Leistungszuschlag
kalış süresine göre bakım indirimi
Bakım derecesi 2 ile 5 arasında tam yatılı bakımdaki kişilerin, bakıma bağlı kişisel payına uygulanan ve kalış süresi uzadıkça artan bir indirimdir. İndirim konaklama, yemek ve yatırım masraflarını azaltmaz; oranlar hedef yazıda kaynaklarıyla yer alır.
Hukuki dayanak: SGB XI § 43c
Ayrıntılı bilgi: Bakımevi masrafları ve Hilfe zur Pflege
Bkz.: Eigenanteil, Pflegegrad
die Lohnsteuer
ücret vergisi
İşverenin, çalışanın ücretinden keserek vergi dairesine yatırdığı gelir vergisi kesintisidir. Kesinti, vergi sınıfına, muafiyetlere ve ücretin tutarına bağlıdır. Yıl sonunda vergi beyannamesi ile fazla veya eksik kesinti denkleştirilebilir.
Hukuki dayanak: EStG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
Bkz.: Steuerklasse, Steuererklärung
M
die Mehrstaatigkeit
çok vatandaşlık
Bir kişinin aynı anda birden fazla vatandaşlığı bulunmasıdır. 27 Haziran 2024'ten itibaren Alman vatandaşlığına alınmada çok vatandaşlık kural olarak kabul edilir; önceki genel vazgeçme şartı kalkmıştır. Türk hukukundaki bildirim yükümlülükleri hedef yazıda ayrıca ele alınır.
Hukuki dayanak: StAG
Ayrıntılı bilgi: Alman vatandaşlığına geçiş
Bkz.: Einbürgerung, Optionspflicht
die Meldebehörde
nüfus / ikamet kayıt dairesi
İkamet kaydı, adres değişikliği ve kayıt silme işlemlerini yürüten yetkili belediye birimidir. Yerelde Bürgeramt, Bürgerbüro veya Einwohneramt adını taşıyabilir.
Hukuki dayanak: BMG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
Bkz.: Anmeldung, Bürgeramt, Meldebescheinigung
die Meldebescheinigung
ikamet kayıt belgesi
Nüfus dairesinin, bir kişinin kayıtlı adresini ve hane bilgilerini gösteren resmî belgesidir. Birçok oturum, banka veya okul işleminde güncel bir belge istenir; belge türü (basit veya genişletilmiş) işleme göre değişir.
Hukuki dayanak: BMG § 18
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
Bkz.: Anmeldung, Meldebehörde
das Merkzeichen
engellilik işareti (Merkzeichen)
Ağır engelli kimliğine, belirli ek haklar için işlenen harf işaretleridir (örneğin hareket kısıtı veya refakat ihtiyacı). Hangi işaretin tanındığı, GdB'den bağımsız olarak ayrıca tespit edilir; sonuçlar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: SGB IX
Ayrıntılı bilgi: Ağır engellilik ve Schwerbehindertenausweis
der Midijob
Midijob (geçiş bölgesi işi)
Aylık kazancı Minijob sınırının üstünde, ancak kanuni geçiş bölgesinin (Übergangsbereich) tavanının altında kalan bir iştir. Çalışanın sosyal sigorta primi, tam tarifeye kademeli olarak yaklaşır. Güncel sınırlar Minijob yazısındadır.
Hukuki dayanak: SGB IV § 20
Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları
der Minijob
Minijob (düşük kapsamlı iş)
Düzenli aylık ücreti kanuni düşük kazanç sınırını aşmayan veya süreyle sınırlı kısa iş olarak kabul edilen düşük kapsamlı istihdamdır. Sigorta ve vergi sonuçları klasik bir işe göre farklıdır; güncel sınır ve primler hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: SGB IV § 8
Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları
Bkz.: Geringfügigkeitsgrenze, Midijob
das Mutterschaftsgeld
annelik parası
Koruma süreleri içinde çalışamayan kadına, yasal sağlık sigortası ve gerektiğinde işveren tarafından ödenen bir ödenektir. Tutarı önceki net ücrete bağlıdır; başvuru kural olarak sağlık kasasına yapılır. Anneliğin korunması izinleri ile karıştırılmamalıdır.
Hukuki dayanak: MuSchG; SGB V
Ayrıntılı bilgi: Mutterschutz ve Mutterschaftsgeld
Bkz.: Mutterschutz, Schutzfrist
der Mutterschutz
anneliğin korunması
Hamile ve yeni doğum yapmış çalışanları işyerinde koruyan kanuni kurallar bütünüdür. İşten çıkarma yasağı, işyeri koruması ve doğum öncesi ile sonrası çalışmama süreleri (Schutzfristen) bu kapsamdadır. Hamileliğin işverene bildirilmesi kanunen zorunlu değildir, ancak birçok koruma işverenin bilgi sahibi olmasına bağlıdır.
Hukuki dayanak: MuSchG
Ayrıntılı bilgi: Mutterschutz ve Mutterschaftsgeld
Bkz.: Schutzfrist, Mutterschaftsgeld, Elternzeit
N
die Nebenkostenabrechnung
yan giderler hesabı
Ev sahibinin, kiracının ödediği işletme gideri avanslarını yıllık olarak gerçek giderlerle karşılaştırdığı hesaptır. Hesap belirli bir süre içinde tebliğ edilmelidir; kiracının itiraz ve belge inceleme hakları hedef yazıda anlatılır.
Hukuki dayanak: BGB § 556 Abs. 3
Ayrıntılı bilgi: Yan giderler hesabı (Nebenkostenabrechnung)
Bkz.: Betriebskosten, Kaltmiete
die Niederlassungserlaubnis
süresiz oturum izni
Süreye bağlı olmayan, kural olarak mekânsal kısıt taşımayan bir oturum unvanıdır. Genel yolda belirli bir yasal ikamet süresi, geçim, emeklilik primi, dil düzeyi ve diğer şartlar aranır; Mavi Kart veya eş durumu gibi özel yollar ayrı süreler öngörebilir. Türk vatandaşları için ARB 1/80 özel kuralları da söz konusu olabilir; ayrıntılar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: AufenthG § 9
Ayrıntılı bilgi: Süresiz oturum (Niederlassungserlaubnis)
Bkz.: Aufenthaltstitel, Aufenthaltserlaubnis, Blaue Karte EU, Assoziationsrecht EWG–Türkei
O
die Online-Ausweisfunktion (eID)
çevrim içi kimlik fonksiyonu
Alman kimlik kartında, AB vatandaşlarına verilen eID kartında ve elektronik oturum kartında (eAT) bulunan elektronik kimlik işlevidir. Açık olduğu takdirde bazı resmî işler (örneğin belirli yerlerde ikamet kaydı) çevrim içi yapılabilir. Yalnızca yabancı pasaportla bu yol kullanılamaz.
Hukuki dayanak: PAuswG § 18; AufenthG § 78 Abs. 5; eIDKG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
die Optionspflicht
seçme yükümlülüğü (kaldırıldı)
Eskiden, Almanya'da doğumla Alman vatandaşlığını kazanmış bazı çocukların yetişkinlikte bir vatandaşlığı seçmek zorunda olduğu kuraldı. Bu seçme yükümlülüğü kaldırılmıştır; ayrıntılar ve yürürlük tarihi hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: eski StAG (yürürlükten kalkmıştır)
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da doğan çocukların vatandaşlığı
Bkz.: Mehrstaatigkeit, Einbürgerung
P
der Partnerschaftsbonus
ortak dönem primi (Partnerschaftsbonus)
Her iki ebeveynin aynı dönemde belirli bir aralıkta kısmi çalıştığı aylar için tanınan ek ElterngeldPlus hakkıdır. Şartlar ve ay sayısı hedef yazıda anlatılır; tek başına Elterngeld veya ebeveyn izni anlamına gelmez.
Hukuki dayanak: BEEG
Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)
Bkz.: Elterngeld, ElterngeldPlus
der Personalausweis
kimlik kartı
Alman vatandaşlarının resmî kimlik belgesidir. Kartta isteğe bağlı çevrim içi kimlik fonksiyonu bulunabilir. Yabancıların kimliği kural olarak pasaport ve varsa oturum kartıdır; kayıp durumunda izlenecek yol hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: PAuswG
Ayrıntılı bilgi: Kayıp belgeler: kimlik, pasaport, ehliyet
Bkz.: Online-Ausweisfunktion
das Pflegegeld
bakım parası
Evde, çoğunlukla yakınlar tarafından bakılan ve bakım derecesi 2 veya daha yüksek olan kişilere bakım kasasının ödediği nakdi yardımdır. Ayni hizmet (Pflegesachleistung) ile birleştirilebilir; tutarlar bakım derecesine göre değişir ve hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: SGB XI § 37
Ayrıntılı bilgi: Pflegegeld ve Pflegesachleistung
Bkz.: Pflegesachleistung, Pflegegrad, Pflegekasse
der Pflegegrad
bakım derecesi
Bakım ihtiyacının ağırlığını 1'den 5'e kadar sınıflandıran resmî derecedir. Tespit, bakım kasasının görevlendirdiği inceleme hizmetince yapılır. Derece, hangi bakım hizmetlerinin ve hangi tutarların söz konusu olduğunu belirler.
Hukuki dayanak: SGB XI
Ayrıntılı bilgi: Pflegegrad nedir? Bakım derecesi başvurusu
Bkz.: Pflegegeld, Pflegekasse, Widerspruch
die Pflegekasse
bakım kasası
Yasal bakım sigortasını yürüten ve Pflegegrad başvurusu ile bakım hizmetlerini karara bağlayan birimdir. Kural olarak ilgili sağlık kasasına bağlıdır. Kararlara karşı kural olarak bir aylık Widerspruch yolu vardır.
Hukuki dayanak: SGB XI
Ayrıntılı bilgi: Pflegegrad nedir? Bakım derecesi başvurusu
Bkz.: Pflegegrad, Widerspruch, Krankenkasse
die Pflegesachleistung
ayni bakım hizmeti
Bakım derecesi 2 veya daha yüksek olan kişiler için, onaylı bir bakım hizmetinin evde sunduğu mesleki bakımın, bakım kasası tarafından karşılanmasıdır. Nakdi bakım parası ile kısmen birleştirilebilir; tavan tutarlar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: SGB XI § 36
Ayrıntılı bilgi: Pflegegeld ve Pflegesachleistung
Bkz.: Pflegegeld, Pflegegrad
die Privathaftpflicht
özel sorumluluk sigortası
Günlük yaşamda üçüncü kişilere verilen kişisel zararları karşılayan bir sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortasının aksine, özel kişiler için kanunen zorunlu değildir; ancak birçok sözleşmede ve pratikte önemli kabul edilir.
Hukuki dayanak: zorunlu değildir (karş. PflVG yalnızca motorlu taşıtlar için)
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da zorunlu sigortalar
Bkz.: Kfz-Haftpflicht
die Probezeit (Arbeitsrecht)
deneme süresi (iş hukuku)
İş hukukunda deneme süresi, tarafların iş ilişkisini denemek üzere kararlaştırabileceği, en fazla altı ay sürebilen bir evredir. Bu süre içinde iş ilişkisi iki haftalık bir fesih süresiyle sona erdirilebilir (BGB § 622 Abs. 3). Deneme süresi kendiliğinden oluşmaz, kararlaştırılmış olmalıdır. Feshe karşı korumanın (KSchG) bekleme süresi ayrı bir kavramdır. Almanca aynı sözcük, sürücü belgesindeki deneme süresi için de kullanılır.
Hukuki dayanak: BGB § 622 Abs. 3
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da iş sözleşmesi ve işçi hakları
die Probezeit (Fahrerlaubnis)
deneme süresi (sürücü belgesi)
Almanya'da ilk kez ehliyet alanlar için kanunen öngörülen iki yıllık deneme süresidir (StVG § 2a). Yurt dışında alınmış bir ehliyet Almanya ehliyetine çevrilirken, yabancı ehliyetin alındığı tarihten bu yana geçen süre deneme süresine sayılır (StVG § 2a Abs. 1). Türk ehliyeti gibi AEA dışından bir ehliyette ise, kişinin Almanya'da araç kullanma hakkının bulunmadığı süre bu hesaba katılmaz (FeV § 33 Abs. 2). Bu madde iş sözleşmesindeki deneme süresi değildir.
Hukuki dayanak: StVG § 2a Abs. 1; FeV § 33 Abs. 2
Ayrıntılı bilgi: Türk ehliyetini Almanya'da değiştirme
R
die Rechtsbehelfsbelehrung
hukuki çare açıklaması
Bir resmî kararın sonunda, hangi süre içinde, hangi makama ve hangi biçimde itiraz veya dava açılabileceğini bildiren zorunlu açıklamadır. Eksik veya hatalı açıklama, ilgili usul kanununa göre sürenin uzamasına yol açabilir (örneğin sosyal yargıda SGG § 66, vergide AO § 356).
Hukuki dayanak: SGG § 66; AO § 356; VwGO § 58
Bkz.: Widerspruch, Einspruch, Bescheid
der Regelbedarf
temel ihtiyaç tutarı
İş arayanlar için temel güvencede, gıda, giyim ve kişisel ihtiyaçlar gibi düzenli geçim giderleri için tanınan aylık standart tutardır. Tutar yaşa ve hane konumuna göre kademelidir; buna uygun kira ve ısınma giderleri eklenir. Güncel rakamlar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: SGB II; Regelbedarfsstufen-Fortschreibungsverordnung
Ayrıntılı bilgi: Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld)
Bkz.: Grundsicherungsgeld, Jobcenter
die Renteninformation
emeklilik bilgisi
Deutsche Rentenversicherung'un, belirli yaşı ve sigorta süresini doldurmuş sigortalılara düzenli gönderdiği bilgi yazısıdır. Tahmini emeklilik tutarı ve sigorta dönemlerini içerir; bağlayıcı bir tahsis kararı değildir.
Hukuki dayanak: SGB VI § 109
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)
Bkz.: Kontenklärung, Entgeltpunkte, Wartezeit
der Rundfunkbeitrag
yayın katkı payı
Her konut için ödenen, kamu yayıncılığını finanse eden katkıdır. Eski dilde GEZ diye anılır. Belirli sosyal yardımları alanlar veya bazı engellilik durumlarında muafiyet veya indirim mümkündür; tutar ve başvuru hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: Rundfunkbeitragsstaatsvertrag
Ayrıntılı bilgi: Yayın katkı payı (Rundfunkbeitrag)
Bkz.: Beitragsservice
S
die Schulpflicht
okul yükümlülüğü
Çocukların ve gençlerin belirli bir süre okula gitmek zorunda olduğu eyalet kuralıdır. Kural olarak altıncı yaşın doldurulduğu yıl başlar; tam zamanlı süre çoğu eyalette dokuz, bazılarında on okul yılıdır. Ayrıntılar eyalet hukukuna ve hedef yazıya bağlıdır.
Hukuki dayanak: eyalet okul yasaları; KMK mutabakatı
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da okul sistemi
die Schutzfrist
koruma süresi (annelik)
Anneliğin korunması kanununda, doğumdan önceki ve sonraki çalışmama süreleridir. Doğumdan önce kural olarak altı haftadır; kadın açıkça çalışmak istediğini beyan ederse istisna mümkündür ve bu beyan geri alınabilir. Doğum sonrası süre ve erken doğum kuralları hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: MuSchG § 3
Ayrıntılı bilgi: Mutterschutz ve Mutterschaftsgeld
Bkz.: Mutterschutz, Mutterschaftsgeld
der Schwerbehindertenausweis
ağır engelli kimliği
GdB'si 50 veya daha yüksek tespit edilen kişilere verilen resmî belgedir. Belge, iş piyasası, ulaşım veya vergi alanında tanınan bazı telafi haklarının kanıtına yarar; hangi hakların doğduğu engellilik derecesine (GdB) ve işaretlere (Merkzeichen) bağlıdır.
Hukuki dayanak: SGB IX
Ayrıntılı bilgi: Ağır engellilik ve Schwerbehindertenausweis
Bkz.: Grad der Behinderung, Merkzeichen
das Standesamt
nüfus memurluğu (Standesamt)
Doğum, evlilik ve ölüm gibi kişisel durum işlemlerini yürüten nüfus memurluğudur. Almanya'da evlilik kural olarak Standesamt'ta kıyılır; gerekli belgeler ve Türk konsolosluğuna tescil hedef yazıdadır. Nişanlılardan hiçbiri Alman değilse, evlilik Almanya'da da nişanlılardan birinin ülkesinin yetkili kıldığı bir görevli önünde, örneğin Türk konsolosluğunda, kıyılabilir (EGBGB Art. 13 Abs. 4). İkamet kaydı (Anmeldung) ise nüfus dairesinin / Bürgeramt'ın işidir.
Hukuki dayanak: PStG; EGBGB Art. 13 Abs. 4 (konsolosluk evliliği)
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da evlilik (Standesamt)
die Steuer-ID (IdNr)
vergi kimlik numarası
Her kişiye Federal Merkez Vergi Dairesi'nce ömür boyu verilen vergi kimlik numarasıdır (Steueridentifikationsnummer). İşveren, Aile Kasası ve vergi beyannamesi işlemlerinde istenir; vergi numarası (Steuernummer) ile aynı şey değildir.
Hukuki dayanak: AO § 139b
Ayrıntılı bilgi: Almanya'ya yeni gelenler için ilk adımlar
Bkz.: Finanzamt, Steuererklärung
der Steuerbescheid
vergi kararı
Vergi dairesinin, bir dönem için vergiyi tespit eden resmî kararıdır. Karara karşı kural olarak bir aylık Einspruch yolu vardır; süre ve şekil, karardaki hukuki çare açıklamasına ve Abgabenordnung'a (AO, Alman vergi usul kanunu) bağlıdır.
Hukuki dayanak: AO §§ 155, 355, 357
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
Bkz.: Einspruch, Steuererklärung, Finanzamt
die Steuererklärung
vergi beyannamesi
Gelirlerin, indirimlerin ve vergilerin hesaplanması için vergi dairesine verilen beyandır. Bazı kişiler kanunen vermek zorundadır; diğerleri gönüllü vererek fazla kesintiyi geri alabilir. Süreler ve ELSTER usulü hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: EStG; AO
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
Bkz.: Steuerbescheid, Lohnsteuer, Steuer-ID
die Steuerklasse
vergi sınıfı
Ücret vergisi kesintisinin hangi tarifeye göre yapılacağını belirleyen sınıftır (I–VI). Sınıf, medeni hâl ve eşin durumuna göre değişir; yıl sonunda gerçek vergi yükü beyanname ile hesaplanır. Sınıf seçimi nihai vergi tutarını değil, aylık kesintiyi etkiler; net ücret üzerinden Elterngeld veya Arbeitslosengeld gibi ücret yerine geçen ödenekleri de etkileyebilir.
Hukuki dayanak: EStG; Elterngeld için BEEG; Arbeitslosengeld için SGB III
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)
Bkz.: Lohnsteuer, Steuererklärung
die Studienstarthilfe
öğrenime başlama yardımı
Bir yükseköğretim kurumuna (üniversite, yüksekokul veya belirli akademiler) ilk kez kayıt olan ve öğrenim bölümünün başında henüz 25 yaşını doldurmamış kişilere, öğrenimden önceki ayda belirli sosyal yardımları (örneğin SGB II, Wohngeld veya Kinderzuschlag) almış olmaları şartıyla ödenen bir kerelik öğrenime başlama yardımıdır. Şartlar BAföG § 56'da düzenlenir; tutar hedef yazıdadır. Düşük gelir tek başına yeterli olmayabilir.
Hukuki dayanak: BAföG § 56 Abs. 1
Ayrıntılı bilgi: BAföG ve burslar
Bkz.: BAföG
U
der Übergangsbereich
geçiş bölgesi (Midijob)
Minijob sınırının üstü ile kanuni bir tavan arasındaki kazanç dilimidir; bu dilimdeki işler Midijob olarak anılır. Çalışanın sosyal sigorta primi tam orana kademeli yaklaşır. Eski dildeki „Gleitzone“ aynı alanı kasteder.
Hukuki dayanak: SGB IV § 20
Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları
die Ummeldung
adres değişikliği (Ummeldung)
Almanya içinde bir konuttan başka bir konuta taşınınca yapılan ikamet kaydı güncellemesidir. Süre Federal Nüfus Kanunu'nda düzenlenir; kural olarak ev sahibi onayı gerekir. Yurt dışına kesin ayrılış ise Abmeldung'dur.
Hukuki dayanak: BMG § 17
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
die Unionsbürgerkarte
AB vatandaşı eID kartı
AB vatandaşlarına Almanya'da verilen, çevrim içi kimlik fonksiyonu taşıyabilen eID kartıdır. Bu kartla bazı resmî işlemler, açık bir Alman kimlik kartındakine benzer biçimde çevrim içi yapılabilir.
Hukuki dayanak: eIDKG
der Unterhalt
nafaka (Unterhalt)
Aile hukukunda nafaka (Unterhalt), belirli yakınların birbirine geçim sağlamasıdır. Düz soydaki akrabalar (örneğin çocuklar ve ebeveynler; büyükanne, büyükbaba ve torunlar da bu hatta girer) birbirine nafaka vermekle yükümlüdür (BGB § 1601); buna çocuk nafakası (Kindesunterhalt) ve belirli şartlarda ebeveyn nafakası (Elternunterhalt) girer. Eşler arasındaki nafaka evlilik ve boşanma hukukunda ayrıca düzenlenir (BGB §§ 1360 vd., 1361, 1569 vd.). Tutarlar somut olaya bağlıdır; bu maddede rakam verilmemiştir. Aynı Almanca sözcük, meslekte ilerleme desteğinde (Aufstiegs-BAföG) tam zamanlı eğitim için ödenebilen geçim katkısı (Unterhaltsbeitrag) için de kullanılır; bu ayrı bir sosyal destek olup aile nafakası değildir.
Hukuki dayanak: BGB § 1601; eş nafakası için BGB §§ 1360 vd., 1361, 1569 vd.; AFBG §§ 10, 12 (Sonderfall Unterhaltsbeitrag)
Bkz.: Aufstiegs-BAföG
V
die Verhinderungspflege
engellenme bakımı (yerine bakım)
Evde bakan kişinin tatil, hastalık veya başka bir nedenle bakıma devam edemediği dönemde, bakım kasasının karşılayabildiği yerine bakım hizmetidir. Yıllık süre ve tutar sınırları ile Kurzzeitpflege ilişkisi hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: SGB XI § 39
Ayrıntılı bilgi: Entlastungsbetrag, Verhinderungspflege ve Kurzzeitpflege
Bkz.: Kurzzeitpflege, Pflegegeld
die Verpflichtungserklärung
taahhütname (geçim taahhüdü)
Bir kişinin, davet edilen yabancının geçim giderlerini üstlendiğini makama verdiği resmî beyandır. Özellikle vize veya Fırsat Kartı başvurularında geçim güvencesi olarak kullanılabilir. Taahhüdün kapsamı ve süresi ilgili oturum hukuku kurallarına bağlıdır.
Hukuki dayanak: AufenthG § 68
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri
Bkz.: Chancenkarte
W
die Wartezeit
bekleme süresi (emeklilik)
Çeşitli kanunlarda, bir hakkın doğması için dolması gereken bekleme süresidir. Yasal emeklilikte genel bekleme süresi (SGB VI § 50) kural yaş emekliliği için beş yıldır; bazı emeklilik türlerinde daha uzun süreler aranır. Alman ve Türk sigorta süreleri, Almanya–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 27. maddesi uyarınca bekleme süresinde birleştirilir. Başka sosyal veya sigorta haklarında da kendine özgü bekleme süreleri olabilir.
Hukuki dayanak: bağlama göre değişir; yasal emeklilikte SGB VI § 50; SVA-Türkei Art. 27
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)
Bkz.: Entgeltpunkte, Beitragserstattung
der Widerspruch
itiraz (idari / sosyal hukuk)
Sosyal hukukta ve birçok idari işlemde, kural olarak kararı veren makama yapılan hukuki çaredir. Sosyal yargıda süre kural olarak kararın bildirilmesinden itibaren bir aydır (SGG § 84). Vergi kararlarında ve vergi hukukuna dayanan çocuk parası kararlarında ise kural olarak Einspruch yolu geçerlidir; çocuk ek ödeneğinde Widerspruch yapılır.
Hukuki dayanak: SGG § 84 (sosyal hukuk); VwGO §§ 68 vd. (idari işlem); Kinderzuschlag: BKGG § 15
Bkz.: Einspruch, Rechtsbehelfsbelehrung, Bescheid
der Wohnberechtigungsschein (WBS)
sosyal konut belgesi
Kamu desteğiyle yapılmış sosyal konutlara başvurmak için gereken belgedir. Belge, gelir sınırlarına göre yetkili belediye birimince düzenlenir. Federal çerçeveye göre kural olarak bir yıl geçerlidir; eyalet ayrıntıları değişebilir.
Hukuki dayanak: WoFG
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da ev kiralama rehberi
das Wohngeld
konut yardımı
Kira veya konut kredisinin, gelire göre yüksek olduğu hanelere verilen federal bir konut desteğidir. Grundsicherungsgeld gibi geçim yardımı alanlar kural olarak Wohngeld alamaz. Tutar, hane büyüklüğü, gelir ve kira üst sınırına göre hesaplanır; güncel kurallar hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: WoGG
Ayrıntılı bilgi: Wohngeld (konut yardımı)
Bkz.: Grundsicherungsgeld, Kaltmiete
die Wohnungsgeberbestätigung
ev sahibi / konut sağlayıcı onayı
Konutu tahsis edenin (kural olarak ev sahibi veya ana kiracı), taşınmayı nüfus kaydı için teyit ettiği belgedir. İkamet kaydı ve adres değişikliğinde kural olarak bu belge istenir; vermeme belirli şartlarda yaptırıma bağlanmıştır.
Hukuki dayanak: BMG § 19
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)
Z
die Zulassungsbescheinigung
araç tescil belgesi
Araç tescilinin yazılı kanıtıdır; bölüm I (eski Fahrzeugschein) araçta bulundurulur, bölüm II (eski Fahrzeugbrief) mülkiyet ve tescil için kullanılır. Satış, taşınma ve tescil işlemlerinde her iki bölümün rolü hedef yazıdadır.
Hukuki dayanak: Fahrzeugzulassungsverordnung (FZV)
Ayrıntılı bilgi: Almanya'da araç kaydı (Kfz-Zulassung)
Bkz.: Hauptuntersuchung, Kfz-Haftpflicht
die Zuzahlung
katkı payı (sağlık)
Yasal sağlık sigortasında, bazı hizmetler için sigortalının ödediği kanuni katkı payıdır (örneğin reçeteli ilaç veya hastane yatışı). Doktor muayenesi için ayrıca bir ücret alınmaz. Asgari ve azami tutarlar ile yıllık üst sınır hedef yazıda anlatılır.
Hukuki dayanak: SGB V § 61
Ayrıntılı bilgi: Katkı payı (Zuzahlung) ve muafiyet
Bkz.: Krankenkasse
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.
Son kontrol / Zuletzt geprüft: 21.11.2026

