Boyasız teslim edilen evde tadilat yükümlülüğü

Tarih:

Paylaş:

Son güncelleme: 21.11.2026

Redaksiyon açıklıyor

Bu yazı bir uzman görüşü değildir; gazetta Redaksiyonu'nun bir mahkeme kararını/kanunu açıklamasıdır.

Kira sözleşmelerindeki boya ve tadilat (Schönheitsreparaturen) maddeleri, evden çıkarken sıkça uyuşmazlık konusudur. Kanunen bu işler kural olarak ev sahibinin bakım yükümlülüğünün (BGB § 535) parçasıdır; yük ancak geçerli bir sözleşmeyle kiracıya kaydırılabilir. Federal Yüksek Mahkeme (BGH) 18 Mart 2015'te, boyasız teslim edilen bir konutta bu yükü genel işlem koşullarıyla (formularmäßig) kiracıya yükleyen maddeyi – uygun bir denkleştirme yoksa – geçersiz saydı. 8 Temmuz 2020'de bu sonucu, ev sahibinin yükümlülüğünün sınırları bakımından tamamladı. Bu yazı o kararları açıklar. Sözleşme ve teslim tutanağı için ev kiralama rehberimize bakabilirsiniz.

Kısaca

BGH VIII. Hukuk Dairesi 18.03.2015'te (başta VIII ZR 185/14; 39/2015 sayılı basın duyurusu) içtihadını değiştirdi: Boyasız teslim edilen bir konutta Schönheitsreparaturen yükümlülüğünü, uygun bir denkleştirme olmaksızın genel işlem koşullarıyla kiracıya yükleyen madde geçersizdir (BGB § 307, 1. fıkranın 1. cümlesi ve 2. fıkranın 1. bendi). Çünkü böyle bir madde, kiracıyı önceki kiracının kullanım izlerini de gidermek ve – kiracı aleyhine yorumda – daireyi aldığı halden daha iyi teslim etmek zorunda bırakabilir. Somut olayda üç odada boya işi gerektiği için daire boyasız sayılmış; yarım aylık kira indirimi uygun denkleştirme kabul edilmemiş, ev sahibinin tazminat davası reddedilmiştir. Aynı gün Mahkeme, oranlı maliyet paylaşımı maddelerinin (Quotenabgeltungsklauseln) de kural olarak geçersiz olduğuna karar vermiştir. 08.07.2020'de (VIII ZR 163/18 ve VIII ZR 270/18; 90/2020 sayılı basın duyurusu) Mahkeme şunu ekledi: Madde geçersizse kiracı, ev sahibinden tadilatı ancak dekorasyon durumunun esaslı biçimde kötüleşmesi hâlinde isteyebilir ve kural olarak maliyetin yarısına, edimler karşılıklı (Zug um Zug) olmak üzere, katılır.

Kanun kimin yükümlülüğü der?

BGB § 535, 1. fıkraya göre ev sahibi, kiralananı sözleşmeye uygun bir durumda bırakmak ve sözleşme süresi boyunca bu durumda tutmakla yükümlüdür. Schönheitsreparaturen (boya, duvar kâğıdı, tavan ve duvarların badana işleri gibi kullanımdan doğan görsel bakım) bu bakım yükümlülüğünün parçasıdır. Yük, ancak sözleşmeyle ve geçerli biçimde kiracıya kaydırılmışsa kiracıya geçer. Kira sözleşmesini imzalamadan önce bu maddeleri dikkatle okumak gerekir; ev kiralama rehberimiz teslim tutanağının (Übergabeprotokoll) da önemini vurgular. Yan giderler ayrı bir konudur; yan giderler yazımızda ele alınır.

18 Mart 2015 kararları ne dedi?

BGH aynı gün üç kararda genel işlem koşullarındaki tadilat ve oran maddelerini ele aldı. 39/2015 sayılı basın duyurusuna göre Daire, daha önceki içtihadını bıraktı: 1987'den beri, kira başlangıcında boyasız teslim edilen bir konutta da bu işlerin genel işlem koşullarıyla kiracıya yüklenebileceği kabul ediliyordu. Mahkeme artık şunu esas alır: Kiracı, kural olarak yalnızca kendi sözleşme dönemine düşen yenileme işleriyle yükümlü kılınabilir. Önceki kullanımdan kalan izleri, ev sahibi uygun bir denkleştirme sağlamadan, genel işlem koşullarıyla kiracıya yüklemek kiracıyı ölçüsüz biçimde zayıf düşürür.

VIII ZR 185/14: Ev sahibi, yapılmayan Schönheitsreparaturen için tazminat istemişti. İstinaf mahkemesi talebi büyük ölçüde kabul etmişti. BGH kararı bozarak davayı nihai olarak reddetti. Sözleşmedeki genel madde geçersizdi; çünkü kira başlangıcında üç odada boya işi gerektiği tespit edilmiş, yani kiracılar boyasız bir daire devralmıştı. Başlangıçta tanınan yalnızca yarım aylık kira indirimi, bu somut durumda uygun bir denkleştirme sayılmadı.

Mahkeme, bir dairenin “boyalı” mı “boyasız” mı sayılacağını şöyle ayırır: Mevcut kullanım izleri o kadar önemsiz midir ki, teslim anında mekânlar bütünüyle boyanmış bir dairenin izlenimini vermekte midir? Bunu somut olayın bütün koşullarını değerlendirerek yerel mahkeme kararlaştırır. VIII ZR 242/13 sayılı kararda dosya, dairenin başlangıçta boyasız teslim edilip edilmediğinin (ispat yükü kiracıdadır) aydınlatılması için geri gönderilmiştir.

Aynı gün Mahkeme, oranlı maliyet paylaşımı maddelerinin (Quotenabgeltungsklauseln) de geçersiz olduğuna karar verdi. Bu maddeler, kira bitiminde tadilat henüz vadesi gelmemişken kiracıya, kullanım izleri oranında bir maliyet payı yükler. Daire'ye göre kiracının payı güvenilir biçimde hesaplanamamakta ve sözleşme kurulurken hangi yükün doğabileceği açık ve anlaşılır olmamaktadır; bu, § 307 uyarınca ölçüsüz bir dezavantajdır. Bu geçersizlik, dairenin boyalı teslim edilip edilmediğinden bağımsızdır.

2020: ev sahibinin yükümlülüğünün sınırı

Madde geçersiz olduğunda ev sahibinin yasal bakım yükümlülüğü (§ 535, 1. fıkranın 2. cümlesi) geri gelir; bu, 2015 kararında zaten kabul edilmişti ve 2020 kararlarında teyit edildi. Ancak bu, ev sahibinin maliyetsiz, sınırsız bir yenileme borçlu olduğu anlamına gelmez.

BGH 8 Temmuz 2020'de (VIII ZR 163/18 ve VIII ZR 270/18; 90/2020 sayılı basın duyurusu) şunu hükme bağladı: Boyasız teslim edilen ve tadilat yükü kiracıya geçerli biçimde yüklenmemiş bir konutta kiracı, ev sahibinden tadilatı (Schönheitsreparaturen) ancak başlangıçtaki dekorasyon durumunun esaslı biçimde kötüleşmesi hâlinde isteyebilir. Tadilat daireyi kira başlangıcındaki (boyasız) durumdan daha iyi hâle getirdiği için kiracı, dürüstlük kuralı (§ 242) gereği maliyetlere kural olarak yarı yarıya katılır. Kiracı işlerin yapılmasını istiyorsa ev sahibi bu katılımı, bir alıkoyma hakkı gibi, edimler karşılıklı (Zug um Zug) olmak üzere ileri sürebilir; kiracı masraf avansı istiyorsa katılım, avanstan düşülür.

Kiracı için pratik sonuç

Sözleşmedeki genel tadilat maddesi, daire boyasız teslim edilmiş ve uygun bir denkleştirme öngörülmemişse geçersiz olabilir. Geçersiz maddede ev sahibinin yasal bakım yükümlülüğü geri gelir; kiracı bu maddeye dayanılarak tazminat ödemek zorunda kalmaz. 2020 içtihadına göre kiracı, ev sahibinden tadilat ancak dekorasyonun esaslı kötüleşmesi hâlinde isteyebilir ve kural olarak maliyetin yarısına katılır. Bunun tersi de geçerlidir: Daire gerçekten boyanmış teslim edilmiş ve madde başka nedenlerle (örneğin katı, esnetilemeyen süre tablosu) geçersiz değilse, yük sözleşmeyle kiracıya geçmiş olabilir. Teslim tutanağı ve fotoğraflar, dairenin teslim anındaki durumunu belgelemek bakımından önemlidir. Her madde ve her daire ayrıca bakılmalıdır; bu yazı somut bir sözleşmeyi yorumlamaz.

Sık sorulan sorular

Daireyi boyasız teslim aldıysam çıkarken boyamak zorunda mıyım?

Genel işlem koşullarındaki yükümlülük, uygun bir denkleştirme yoksa BGH'ye göre geçersizdir. Yasal kuralda bu iş ev sahibine aittir. Ancak 08.07.2020 kararlarına (VIII ZR 163/18 ve 270/18) göre kiracı, ev sahibinden tadilatı ancak dekorasyonun esaslı kötüleşmesi hâlinde isteyebilir ve kural olarak maliyetin yarısına, edimler karşılıklı olmak üzere, katılır. Somut dairenin “boyasız” sayılıp sayılmadığı, teslim anındaki izlenime bağlıdır.

Yarım aylık kira indirimi yeterli denkleştirme midir?

VIII ZR 185/14'te, üç odada boya gereken bir daire için yarım aylık indirim yeterli sayılmadı. Başka bir somut durumda mahkeme farklı değerlendirebilir; genel bir yüzde veya tutar yoktur.

Oranlı maliyet maddesi (Quotenabgeltung) geçerli midir?

BGH 18.03.2015'te bu tür genel maddeleri, payın güvenilir ve sözleşme kurulurken anlaşılır biçimde hesaplanamaması nedeniyle geçersiz saydı. Bu, dairenin boyalı tesliminden bağımsızdır.

“Boyalı / boyasız” nasıl anlaşılır?

Mahkemeye göre asıl ölçü, teslim anında mekânların bütünüyle boyanmış bir dairenin izlenimini verip vermediğidir. Küçük izler tek başına “boyasız” sayılmayı gerektirmeyebilir; değerlendirme somut olaya bırakılır.

Teslim tutanağı neden önemlidir?

Tutanak ve fotoğraflar, kira başlangıcındaki durumu belgeler. VIII ZR 242/13'te Mahkeme, dairenin boyasız teslim edildiğini kiracının kanıtlaması gerektiğini belirtmiştir.

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.

Son kontrol / Zuletzt geprüft: 21.11.2026

spot_img

İlgili yazılar

Çalışma süresinin kaydı: Federal İş Mahkemesi'nin 2022 kararı

Son güncelleme: 21.11.2026 Redaksiyon açıklıyor Bu yazı bir uzman görüşü değildir; gazetta Redaksiyonu'nun bir mahkeme kararını/kanunu açıklamasıdır. Federal İş Mahkemesi 13...

Yıllık izin kendiliğinden yanmaz: Mahkeme kararları

Son güncelleme: 21.11.2026 Redaksiyon açıklıyor Bu yazı bir uzman görüşü değildir; gazetta Redaksiyonu'nun bir mahkeme kararını/kanunu açıklamasıdır. Federal İzin Kanunu (BUrlG)...

Eş birleşiminde dil şartı ve Adalet Divanı'nın Doğan kararı

Son güncelleme: 21.11.2026 Redaksiyon açıklıyor Bu yazı bir uzman görüşü değildir; gazetta Redaksiyonu'nun bir mahkeme kararını/kanunu açıklamasıdır. Almanya'da yaşayan bir Türk...

Ramazan ve Kurban Bayramı: Okulda ve işyerinde izin

Son güncelleme: 21.11.2026 Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı Almanya'nın hiçbir eyaletinde genel resmî tatil değildir; bu günlerin iş ve...