Türkiye'de uzun kalış: Oturum izni ne zaman sona erer?

Tarih:

Paylaş:

Son güncelleme: 21.11.2026

Kışı Türkiye'de geçirmek, hasta bir yakına uzun süre bakmak veya emeklilikte iki ülke arasında yaşamak: Almanya'da oturum izni olan birçok kişi yılın önemli bir bölümünü Türkiye'de geçirmek istiyor. Ancak Alman Oturum Yasası (AufenthG), yurt dışında uzun kalışlarda oturum izninin kendiliğinden sona erebileceğini öngörüyor. Bu yazıda yasanın ilgili kurallarını ve istisnaları özetliyoruz.

Kısaca

Oturum izni (Aufenthaltstitel), kişi Almanya'dan kalıcı bir nedenle ayrılırsa veya 6 ay içinde geri dönmezse kural olarak kendiliğinden sona erer (AufenthG § 51). Yabancılar dairesi ayrılmadan önce daha uzun bir süre belirleyebilir. Almanya'da en az 15 yıl yasal olarak yaşamış, geçimi güvence altında olan ve belirli sınır dışı etme gerekçeleri bulunmayan süresiz oturum (Niederlassungserlaubnis) sahipleri ile eşleri için 6 ay kuralı uygulanmaz. AB uzun süreli oturum izni (Daueraufenthalt-EU) ise AB dışında 12 ay kesintisiz kalınca veya Almanya dışında 6 yıl kalınca sona erer. ARB 1/80'den hak kazanmış Türk vatandaşlarında oturum hakkı oturum kartından bağımsızdır; bu hak 6 ay kuralıyla kendiliğinden düşmez, ancak uzun kalışlarda yaşam merkezi Almanya dışına taşınırsa kaybedilebilir.

Temel kural: 6 ay ve "kalıcı ayrılış"

AufenthG § 51 Abs. 1'e göre oturum izni, başka nedenlerin yanında şu iki durumda kendiliğinden sona erer:

  • Nr. 6: Kişi Almanya'dan doğası gereği geçici olmayan bir nedenle ayrılırsa (örneğin yaşamını kalıcı olarak Türkiye'ye taşırsa),
  • Nr. 7: Kişi ayrıldıktan sonra 6 ay içinde veya yabancılar dairesinin belirlediği daha uzun süre içinde Almanya'ya geri dönmezse.

Sona erme için ayrıca bir karar gerekmez; yasa gereği gerçekleşir. Kart fiziksel olarak elinizde kalsa bile oturum hakkı sona ermiş olabilir. Çok girişli veya 90 günden uzun geçerli vizeler bu iki nedenle sona ermez.

Ayrılmadan önce: Daha uzun süre belirletmek

Yurt dışında 6 aydan uzun kalmayı planlıyorsanız, ayrılmadan önce yetkili yabancılar dairesinden (Ausländerbehörde) daha uzun bir dönüş süresi belirlenmesini isteyebilirsiniz. § 51 Abs. 4'e göre, geçici bir nedenle ayrılmak isteyen süresiz oturum sahiplerine kural olarak daha uzun süre verilir. Kalışın Almanya'nın çıkarlarına hizmet ettiği durumlar da bu kapsamdadır. Başvurunun nasıl yapılacağını ve hangi belgelerin istendiğini her yabancılar dairesi kendisi belirler; kararı yazılı olarak almanız ve seyahatte yanınızda taşımanız önerilir.

Türkiye'de askerlik yapanlar için özel kural vardır: 6 aylık süre yalnızca askerlik yükümlülüğü nedeniyle aşılmışsa, terhisten sonra 3 ay içinde dönen kişinin oturum izni sona ermez (§ 51 Abs. 3).

Zorla evlendirilip Almanya'ya dönmesi engellenen kişiler için de istisna vardır: Belirli koşullar altında, zorlama ortadan kalktıktan sonra 3 ay içinde, en geç ayrılıştan 10 yıl sonra geri dönen kişinin oturum izni sona ermez (§ 51 Abs. 4 S. 2).

İstisnalar: Kimler için daha uzun süreler geçerli?

Durum Kural (AufenthG § 51)
Süresiz oturum, Almanya'da en az 15 yıl yasal kalış (ve birlikte yaşayan eşi) Geçim güvence altındaysa ve belirli sınır dışı etme gerekçeleri yoksa 6 ay kuralı ve "kalıcı ayrılış" nedeniyle sona ermez (Abs. 2)
Bir Alman vatandaşıyla evli ve birlikte yaşayan süresiz oturum sahibi Belirli sınır dışı etme gerekçeleri yoksa 6 ay kuralı ve "kalıcı ayrılış" nedeniyle sona ermez (Abs. 2)
Süresiz oturum, en az 15 yıl yasal kalış, kişi ve eşi 60 yaşını doldurmuş Dönüş süresi 6 ay yerine 12 ay (Abs. 10)
AB Mavi Kart ve aile üyelerinin oturum izinleri Dönüş süresi 12 ay (Abs. 10)
AB uzun süreli oturum izni (Daueraufenthalt-EU) AB dışında 12 ay kesintisiz kalış veya Almanya dışında 6 yıl kalışla sona erer; eski Mavi Kart sahipleri ve aileleri için 24 ay; bu iki durumda Abs. 2–4'teki istisnalar da uygulanır (Abs. 9)

15 yıl kuralından yararlananlar, yabancılar dairesinden süresiz oturum izninin devam ettiğini gösteren bir belge (Bescheinigung) isteyebilir; bunu son olarak yaşadıkları yerdeki yabancılar dairesi düzenler. Süresiz oturumun koşulları için süresiz oturum rehberimize, diğer oturum türleri için oturum izni türleri yazımıza bakabilirsiniz.

Türk vatandaşları ve Ortaklık Konseyi Kararı 1/80

Türk vatandaşlarının bir kısmı, AB-Türkiye Ortaklık Konseyi'nin 1/80 sayılı kararından (ARB 1/80) doğan ek haklara sahiptir: örneğin Madde 6'ya göre belirli süre düzenli çalışmış işçiler veya Madde 7'ye göre bu işçilerin yanında yaşayan aile üyeleri ve Almanya'da mesleki eğitim almış çocukları. Bu kişilerin oturum hakkı doğrudan ARB 1/80'den doğar; oturum kartı yalnızca bu hakkın kanıtıdır (AufenthG § 4). Bu yüzden § 51 Abs. 1 Nr. 7'deki 6 ay kuralı, kart sona erse bile ARB 1/80'den doğan hakkı kendiliğinden sona erdirmez.

Avrupa Birliği Adalet Divanı'na göre Madde 7'den doğan haklar yalnızca iki durumda kaybedilebilir: kişinin davranışı kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı açısından gerçek ve ciddi bir tehlike oluşturuyorsa ya da kişi ülkeyi önemli bir süre boyunca haklı bir neden olmaksızın terk etmişse (Ergat, C-329/97; Derin, C-325/05; Ziebell, C-371/08). Federal İdare Mahkemesi (BVerwG, 25.03.2015, 1 C 19.14), karar gerekçesindeki ilkeyi genel olarak ortaklık hukukundan doğan oturum hakkı için ifade etti. Bu nedenle uzun bir yurt dışı kalışı, Madde 6'dan doğan haklar için de sonuç doğurabilir; bu her somut durumda ayrıca değerlendirilir. Mahkemeye göre bu ikinci durumda belirleyici ölçüt, kişinin yaşam merkezini (Lebensmittelpunkt) Almanya'dan başka bir yere taşıyıp taşımadığıdır. Yurt dışı kalışı uzadıkça yaşam merkezinin taşındığı varsayımı güçlenir; yaklaşık bir yıldan uzun kalışlarda yaşam merkezinin hâlâ Almanya'da olduğunu gösteren güçlü kanıtlar gerekir. Bir yıl kesin bir sınır değil, bir ölçüdür.

Bu hakların somut durumda geçerli olup olmadığı bireysel olarak değerlendirilir. Uzun bir yurt dışı kalışı planlıyorsanız konuyu önceden yabancılar dairesiyle netleştirmeniz önemlidir.

Emekliler: Türkiye'ye dönüş ve yeniden geliş

Almanya'dan emekli maaşı alanlar için özel bir kural vardır: AufenthG § 37 Abs. 5'e göre, Almanya'daki bir kurumdan emekli maaşı alan ve ayrılmadan önce Almanya'da en az 8 yıl yasal olarak yaşamış kişiye, oturum izni sona ermiş olsa bile kural olarak yeniden oturum izni verilir. Emekli maaşının yurt dışına ödenmesi için Almanya'da emeklilik rehberimize ve Türkiye-Almanya sosyal güvenlik anlaşması yazımıza bakabilirsiniz.

Adres kaydı: Abmeldung ne zaman gerekir?

Federal Kayıt Yasası (BMG) § 17'ye göre, bir konuttan taşınıp Almanya'da yeni bir konuta geçmeyen kişi taşındıktan sonra 2 hafta içinde kayıt dairesine (Meldebehörde) kaydını sildirmek zorundadır; bu işlem en erken taşınmadan bir hafta önce yapılabilir. Almanya'daki konutunuzu koruyup geçici olarak Türkiye'de kalıyorsanız bu yükümlülük doğmaz. Ayrıntılar için adres değişikliği rehberimize bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Türkiye'de 7 ay kalırsam oturum iznim biter mi?

Kural olarak evet: 6 ay içinde dönmeyen kişinin oturum izni kendiliğinden sona erer (§ 51 Abs. 1 Nr. 7). Yabancılar dairesi ayrılmadan önce daha uzun bir süre belirlediyse veya bir istisna (örneğin 15 yıl kuralı) geçerliyse sona ermez. ARB 1/80'den hak kazanmış Türk vatandaşlarında ise oturum hakkı 6 ay kuralıyla kendiliğinden düşmez; belirleyici olan yaşam merkezinin Almanya'da kalıp kalmadığıdır.

Süresiz oturumum var. 6 ay kuralı benim için de geçerli mi?

Genel olarak evet. Ancak en az 15 yıl yasal olarak Almanya'da yaşadıysanız, geçiminiz güvence altındaysa ve belirli sınır dışı etme gerekçeleri yoksa süresiz oturumunuz 6 ay kuralıyla sona ermez.

AB uzun süreli oturum izni farklı mı?

Evet. Daueraufenthalt-EU, AB dışında 12 ay kesintisiz kalış veya Almanya dışında 6 yıl kalış durumunda sona erer.

Türkiye'de askerlik yaparsam ne olur?

Süre yalnızca askerlik nedeniyle aşıldıysa ve terhisten sonra 3 ay içinde dönerseniz oturum izniniz sona ermez.

Oturum iznim sona erdi. Emekli olarak geri dönebilir miyim?

Almanya'dan emekli maaşı alıyorsanız ve ayrılmadan önce en az 8 yıl yasal olarak Almanya'da yaşadıysanız, § 37 Abs. 5'e göre kural olarak yeniden oturum izni verilir.

İlgili yazılar: Türkiye'den akraba ziyareti: Schengen vizesi ve taahhütname

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.

Son kontrol / Zuletzt geprüft: 21.11.2026

En yeni çıkanlar

En çok okunanlar

spot_img

İlgili yazılar

Almanya'da pazar günü alışveriş ve mağaza saatleri

Son güncelleme: 22.11.2026 Almanya'da pazar günleri çoğu mağaza kapalıdır. Bunun dayanağı, Weimar Anayasası'nın hâlâ geçerli 139. maddesinin Grundgesetz'in 140....

Almanya'da fitness stüdyosu üyeliği, süre ve fesih

Son güncelleme: 22.11.2026 Ticari bir fitness stüdyosuna üye olurken sözleşme süresi, yenileme ve fesih sıkça uyuşmazlık konusudur. 1 Mart...

P-Konto: haciz koruma hesabı (2026 tavanları)

Son güncelleme: 22.11.2026 Hesabınıza haciz (Kontopfändung) gelirse, korunmasız bir vadesiz hesap kilitlenebilir. Koruma, hesabın haciz koruma hesabına (Pfändungsschutzkonto, P-Konto)...

İş göremezlik belgesi ve eAU (elektronik rapor)

Son güncelleme: 22.11.2026 Hastalanıp çalışamadığınızda işvereni nasıl ve ne zaman haberdar etmeniz, iş göremezlik belgesinin (Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung) nasıl iletildiği 2023'ten...