Son güncelleme: 22.11.2026
Almanya'da yaşayıp Türkiye'den kira, emekli maaşı veya başka bir gelir alanlar – ya da tersi durumda Türkiye'de yaşayıp Almanya'dan gelir elde edenler – aynı gelirin iki ülkede birden vergilendirilmesinden çekinir. Almanya ile Türkiye arasında 19 Eylül 2011 tarihli çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması (Doppelbesteuerungsabkommen, DBA) bu yetkiyi paylaştırmak için yürürlüktedir. Bu yazı anlaşmanın tarihini, kapsamını ve Almanya'da mukim kişiler bakımından çifte vergilendirmenin nasıl önlendiğini resmî metne dayanarak özetler. Somut vergi tutarı veya tarife bu yazıda hesaplanmaz.
Kısaca
Yürürlükteki metin, 19 Eylül 2011'de imzalanan Almanya–Türkiye gelir vergileri anlaşmasıdır. Federal Maliye Bakanlığı'na göre anlaşma 1 Ağustos 2012 tarihinde yürürlüğe girmiş ve kural olarak 1 Ocak 2011 gününden itibaren uygulanır (Federal Resmî Gazete (Bundesgesetzblatt) 2012 II s. 526; yürürlük duyurusu 2013 II s. 329). 16 Nisan 1985 tarihli önceki anlaşma, 1 Ocak 2011 itibarıyla sona ermiştir. Anlaşma, bir veya her iki ülkede mukim kişilere uygulanır; Türkiye'de gelir vergisi (Gelir Vergisi) ve kurumlar vergisi (Kurumlar Vergisi), Almanya'da gelir vergisi, kurumlar vergisi ve ticaret vergisi (Gewerbesteuer) ile bunlar üzerindeki ekleri kapsar. Almanya'da mukim kişilerde çifte vergilendirme, 22. maddeye göre kural olarak istisna (Freistellung) veya belirli gelirlerde mahsup (Anrechnung) yoluyla önlenir. Beyanname pratikleri vergi beyannamesi rehberimizde anlatılır.
Anlaşma hangi metindir ve ne zamandan beri geçerlidir?
Federal Maliye Bakanlığı, yürürlükteki metni 19 Eylül 2011 tarihli “Abkommen zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der Republik Türkei zur Vermeidung der Doppelbesteuerung und der Steuerverkürzung auf dem Gebiet der Steuern vom Einkommen” olarak yayımlar. Onay kanunu 24 Mayıs 2012 tarihlidir ve anlaşma metni Bundesgesetzblatt 2012 Teil II s. 526'da yayımlanmıştır. BMF tablosuna göre yürürlük tarihi 1 Ağustos 2012, uygulama kural olarak 1 Ocak 2011'den itibarendir.
Aynı BMF sayfasında, 16 Nisan 1985 tarihli eski anlaşmanın 30 Aralık 1989'da yürürlüğe girdiği ve 1 Ocak 2011 itibarıyla feshedildiği belirtilir. 2011'den sonraki dönemler için 2011 anlaşması esas alınır.
Kimler ve hangi vergiler kapsamadadır?
Anlaşmanın 1. maddesine göre metin, bir akit devlette veya her ikisinde mukim kişilere uygulanır. 2. madde, tahsil biçimine bakılmaksızın gelir üzerinden alınan vergileri kapsar; gelirin tamamı veya bir kısmı, varlık elden çıkarma kazancı ve benzeri kalemler de buna girer.
2. maddenin 3. fıkrası, halihazırdaki vergileri şöyle sayar: Türkiye'de gelir vergisi (Gelir Vergisi) ve kurumlar vergisi (Kurumlar Vergisi); Almanya'da gelir vergisi, kurumlar vergisi ve ticaret vergisi (Gewerbesteuer), bunlar üzerindeki ekler dahil. 2. maddenin 4. fıkrası, imzadan sonra aynı türden yeni veya yerine geçen vergilere de anlaşmanın uygulanacağını öngörür.
Hangi kişinin hangi ülkede “mukim” sayılacağı, çifte mukimlikte hangi devletin öncelikli olduğu gibi ayrıntılar anlaşmanın 4. maddesindeki mukimlik kurallarındadır. Somut durumda mukimlik ve vergilendirme hakkını vergi daireleri, uyuşmazlıkta mahkemeler belirler; bu yazıda örnek dosya çözülmez.
Çifte vergilendirme nasıl önlenir?
Anlaşmanın 22. maddesi, her iki devlet için ayrı yöntemler koyar. Türkiye'de mukim kişiler bakımından Almanya'da bu anlaşmaya göre ödenen Alman vergisi, Türk vergisine mahsup edilir; mahsup, o gelire isabet eden Türk vergisini aşamaz. Türkiye'de istisna edilen gelirler, kalan gelirin matrahının tespitinde dikkate alınabilir.
Almanya'da mukim kişiler bakımından kural şudur: Anlaşmaya göre Türkiye'de vergilendirilebilen ve 22. maddenin 2. fıkrasının b bendine girmeyen gelirler, Alman vergisinin matrahından istisna edilir (Freistellung). Temettüler için bu istisna, ancak kâr payı Türkiye'de mukim bir şirketten, sermayesinin en az yüzde 25'ine doğrudan sahip Alman bir şirkete (şahıs şirketi değil) ödeniyorsa ve dağıtan şirketin kârının tespitinde düşülmemişse geçerlidir. Bu istisna sınırsız değildir: İşletme kârı (7. madde) ve temettülerde (10. madde) Almanya'da mukim kişi, Türkiye'deki işyerinin veya şirketin brüt gelirini yalnızca ya da neredeyse yalnızca Alman Dış Vergi Kanunu'nun (Außensteuergesetz) 8. maddesinin 1. fıkrasının 1–6. bentlerindeki faal işlerden elde ettiğini kanıtlayamazsa istisna yerine mahsup uygulanır (22. maddenin 2. fıkrasının c bendi). Ayrıca iki devletin geliri farklı nitelendirmesi gibi hâllerde de mahsup yöntemine geçilebilir (22. maddenin 2. fıkrasının e bendi).
Aynı 22. maddenin 2. fıkrasının b bendi, sayılan bazı gelir türlerinde istisna yerine mahsup yöntemini öngörür: Alman gelir vergisine, Alman vergi hukuku kuralları gözetilerek, bu anlaşmaya göre ödenen Türk vergisi mahsup edilir. Mahsup listesinde örneğin 22. maddenin a bendine girmeyen temettüler, faizler, lisans ücretleri, yönetim kurulu ücretleri ile sanatçı ve sporcu gelirleri (17. madde) bulunur. Türkiye bu gelirlerden kaynakta vergi alabilir; anlaşma bu vergiyi kural olarak temettüde yüzde 5 (sermayenin en az yüzde 25'ine doğrudan sahip, şahıs şirketi olmayan bir şirket) veya yüzde 15, faiz ve lisans ücretinde yüzde 10 ile sınırlar (19 Eylül 2011 tarihli anlaşma metnine göre). Bazı faizler kaynak devlette hiç vergilendirilmez (11. maddenin 3. fıkrası); kâra katılımlı alacaklar ve sessiz ortaklık gelirleri sınırsız vergilendirilebilir (Protokolün 3. maddesi). Listenin tamamı resmî metindedir. Emeklilik gelirinin hangi kurala girdiği somut ödeme türüne bağlıdır; Almanya'daki emeklilik sistemini emeklilik rehberimizde özetledik.
İstisna yönteminde Almanya, istisna edilen yabancı geliri kalan gelirin tarife dilimini belirlerken dikkate alabilir (Progressionsvorbehalt). Bunun uygulanıp uygulanmayacağı somut beyannamede görülür.
Bu anlaşma sosyal güvenlik anlaşmasıyla aynı şey midir?
Hayır. DBA, gelir vergisi yetkisini paylaştırmak içindir. Prim sürelerinin birleştirilmesi, emekli ve sağlık sigortası hakları Türkiye–Almanya sosyal güvenlik anlaşması yazımızın konusudur. İki metin birbirinin yerine geçmez.
Vergi dairesi ve beyanname kavramları için sözlükte Steuererklärung maddesine de bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
2011 anlaşması ne zamandan beri uygulanır?
BMF'ye göre yürürlük 1 Ağustos 2012, uygulama kural olarak 1 Ocak 2011'den itibarendir. 1985 anlaşması 1 Ocak 2011 itibarıyla sona ermiştir.
Anlaşma kurumlar vergisini de kapsar mı?
Evet. 2. madde Türkiye'de Kurumlar Vergisi'ni, Almanya'da kurumlar vergisini ve ticaret vergisini (ekleri dahil) açıkça sayar.
Türkiye'deki ev kiramı Almanya'da beyan etmem gerekir mi?
Almanya'da mukimseniz Türkiye'deki taşınmazınızın kira geliri, anlaşmanın 6. maddesine göre Türkiye'de vergilendirilebilir. Almanya bu geliri 22. maddenin 2. fıkrasının a bendi uyarınca kural olarak vergiden istisna eder, ancak diğer gelirinize uygulanacak vergi oranını belirlerken dikkate alabilir (22. maddenin 2. fıkrasının d bendi, Progressionsvorbehalt). Bu nedenle gelir, Alman beyannamesinde oran için gösterilmelidir. Türkiye'deki beyan yükümlülüğü Türk hukukuna tabidir.
Bu yazıdan vergimi hesaplayabilir miyim?
Hayır. Tarife, istisna veya mahsup tutarı burada verilmemiştir; bağlayıcı hesap yalnızca yetkili vergi dairesinin veya kanunen yetkili bir danışmanın somut dosyasında yapılır.
Kaynaklar
- BMF – DBA Türkei (Abkommen 19.09.2011; Inkrafttreten 01.08.2012, Anwendung ab 01.01.2011; BGBl. 2012 II S. 526, 2013 II S. 329)
- Gesetz zu dem Abkommen vom 19.09.2011 zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der Republik Türkei (DBAbkG TUR)
- BMF – Gesetz- und Abkommenstext (BGBl. 2012 II S. 526 ff.; Art. 6, 10–12, 22)
- Auswärtiges Amt / Deutsche Botschaft Ankara – Doppelbesteuerungsabkommen
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.
Son kontrol / Zuletzt geprüft: 22.11.2026


