Almanca–Türkçe resmî işler sözlüğü

Son güncelleme: 21.11.2026

Bu sözlük, gazetta'nın rehber yazılarında geçen Almanca resmî ve hukuki terimleri Türkçe açıklar. Her madde kısa bir tanım, gerektiğinde hukuki dayanak ve ayrıntılı rehber yazısına bir bağlantı içerir. Açıklamalar genel bilgilendirme içindir; güncel tutarlar ve başvurudaki ayrıntılar için lütfen bağlı yazıya bakın.

gazetta Redaktion

A

die Abmeldung

kayıt silme (Abmeldung)

Bir konuttan taşınıp Almanya'da yeni bir konuta geçilmediğinde (örneğin yurt dışına kesin dönüşte) ikamet kaydının nüfus dairesinde sildirilmesidir. Kayıt, taşınmadan sonraki iki hafta içinde sildirilmelidir; en erken taşınmadan bir hafta önce yapılabilir.

Hukuki dayanak: BMG § 17 Abs. 2

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)

Bkz.: Anmeldung, Ummeldung, Meldebehörde

die Agentur für Arbeit

Federal İş Ajansı (yerel birim)

İşsizlik sigortası (SGB III) kapsamında işsizlik parası, işe yerleştirme ve bazı meslekî destekleri yürüten resmî kurumun yerel birimidir. İşsizlik parasını Jobcenter değil, kural olarak Agentur für Arbeit bağlar.

Hukuki dayanak: SGB III

Ayrıntılı bilgi: İşsizlik parası (Arbeitslosengeld)

Bkz.: Arbeitslosengeld, Jobcenter

die Anerkennung

diploma ve meslek denkliği

Yurt dışında alınmış bir diplomanın veya meslekî niteliğin Almanya'da tanınmasıdır. Bazı meslekler (örneğin sağlık ve öğretmenlik) için denkliği olmadan mesleğin icrası mümkün olmayabilir; usul, mesleğe ve eyalete göre değişir.

Hukuki dayanak: BQFG; meslek hukukuna ilişkin özel yasalar

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da diploma denkliği (Anerkennung)

die Anmeldung

ikamet kaydı (Anmeldung)

Bir konuta taşındıktan sonra, Federal Nüfus Kanunu'na göre yetkili nüfus dairesine yapılan ikamet kaydıdır. Kayıt için kural olarak ev sahibinin taşınma onayı (Wohnungsgeberbestätigung) gerekir; süre hedef yazıda anlatılır.

Hukuki dayanak: BMG § 17 Abs. 1

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)

Bkz.: Ummeldung, Abmeldung, Wohnungsgeberbestätigung

die Anspruchseinbürgerung

hak temelli vatandaşlığa alınma

Kanuni şartlar (özellikle belirli bir yasal ikamet süresi, geçim, dil ve vatandaşlık testi) yerine geldiğinde, başvuranın Alman vatandaşlığına alınması için kural olarak bir talep hakkının bulunduğu yoldur. Şartların güncel hâli hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: StAG § 10

Ayrıntılı bilgi: Alman vatandaşlığına geçiş

Bkz.: Einbürgerung, Einbürgerungstest, Mehrstaatigkeit

das Arbeitslosengeld

işsizlik parası

Yasal işsizlik sigortasından, belirli bir süre prim ödemiş ve işsiz olarak kayıtlı kişilere bağlanan geçici gelirdir. Tutar ve süre prim ve çalışma geçmişine bağlıdır; başvuru kural olarak Agentur für Arbeit'e yapılır.

Hukuki dayanak: SGB III

Ayrıntılı bilgi: İşsizlik parası (Arbeitslosengeld)

Bkz.: Agentur für Arbeit

das Arbeitszeugnis

iş referans belgesi

İş ilişkisi sona erdiğinde çalışanın, işin türünü ve süresini gösteren bir belge talep etme hakkıdır. Nitelikli belgede (qualifiziertes Zeugnis) ayrıca performans ve davranış değerlendirilir; belge gerçeğe uygun ve iyi niyetli olmalıdır.

Hukuki dayanak: GewO § 109

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da iş sözleşmesi ve işçi hakları

das Assoziationsrecht EWG–Türkei (ARB 1/80)

AET–Türkiye ortaklık hukuku (ARB 1/80)

Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET; Almanca EWG) ile Türkiye arasındaki ortaklık hukukunun, özellikle Ortaklık Konseyi'nin 1/80 sayılı Kararı'nın (ARB 1/80) Türk çalışanlara ve aile üyelerine tanıdığı çalışma ve oturum haklarıdır. Bu haklar kanundan doğar; süreli oturum izni var olan hakkı belgeler, onu yaratmaz (AufenthG § 4 Abs. 1 ve 2). Genel çerçeve hedef yazıdadır; şartlar kişisel duruma göre değişir.

Hukuki dayanak: ARB 1/80; AufenthG § 4 Abs. 1 ve 2

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Aufenthaltserlaubnis, Aufenthaltstitel, Familiennachzug, Niederlassungserlaubnis

die Aufenthaltserlaubnis

süreli oturum izni

Belirli bir amaçla (örneğin çalışma, aile birleşimi veya eğitim) verilen, kural olarak süreli oturum iznidir. Süre, uzatma ve çalışma izni, dayandığı maddeye ve kişisel duruma bağlıdır. Türk vatandaşları için özel durum: AET–Türkiye Ortaklık Anlaşması ve Ortaklık Konseyi'nin 1/80 sayılı Kararı (ARB 1/80) uyarınca oturum hakkı doğmuş olan Türk çalışanlar ve aile üyeleri, bu hakkı süreli oturum izniyle belgelemek zorundadır (AufenthG § 4 Abs. 2). Bu izin hakkı yaratmaz, var olan hakkı belgeler; süresiz oturum izni veya AB süresiz oturumu (Erlaubnis zum Daueraufenthalt – EU) olanlar için bu belgeleme gerekmez.

Hukuki dayanak: AufenthG § 7; ARB 1/80 için § 4 Abs. 2

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Aufenthaltstitel, Niederlassungserlaubnis, Assoziationsrecht EWG–Türkei

das Aufenthaltsgesetz (AufenthG)

Oturum Kanunu

Almanya'da yabancılar için giriş, oturum, sınır dışı ve bazı entegrasyon kurallarını düzenleyen federal yasadır. Süresiz oturum, Mavi Kart ve birçok süreli izin bu kanuna dayanır.

Hukuki dayanak: AufenthG

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Aufenthaltstitel, Ausländerbehörde

der Aufenthaltstitel

oturum belgesi

Yabancıların Almanya'da yasal olarak kalmasını sağlayan resmî oturum unvanlarının genel adıdır. Süreli oturum izni, süresiz oturum, AB Mavi Kartı veya ulusal vize bu kapsamdadır; belge kural olarak elektronik oturum kartı olarak düzenlenir. ARB 1/80'den doğan oturum hakkı ise kanundan doğar (AufenthG § 4 Abs. 1).

Hukuki dayanak: AufenthG § 4

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Aufenthaltserlaubnis, Niederlassungserlaubnis, Fiktionsbescheinigung, Assoziationsrecht EWG–Türkei

die Ausländerbehörde

Yabancılar Dairesi

Oturum izinleri, uzatma, süresiz oturum ve birçok yabancılar hukuku işleminden sorumlu yerel makamdır. Yetki kural olarak olağan ikamet yerine göre belirlenir; başvuru usulü belediyeye göre değişir. ARB 1/80 kapsamındaki belgeleme de bu dairenin işidir.

Hukuki dayanak: AufenthG § 71

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Aufenthaltstitel, Assoziationsrecht EWG–Türkei

B

das BAföG

öğrenim desteği

Yükseköğrenim ve bazı okul eğitimleri için Federal Eğitim Destekleme Kanunu'na dayanan kamu desteğidir. Hak, gelir, varlık ve eğitim türüne bağlıdır; bir kısmı kural olarak faizsiz kredi, bir kısmı hibedir. Güncel tutarlar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: BAföG

Ayrıntılı bilgi: BAföG ve burslar

Bkz.: Aufstiegs-BAföG, Studienstarthilfe

die Beitragsbemessungsgrenze

prime esas kazanç tavanı

Yasal sosyal sigortada, prim hesaplanan kazancın üst sınırıdır. Bu tavanın üstündeki kazanç için prim alınmaz; tavan sigorta koluna ve yıla göre değişir. Güncel tutarlar resmî tarifelerde ve ilgili rehber yazılarda yer alır. Aynı tavan, örneğin AB Mavi Kartı maaş eşiklerinin hesabında da referans alınır; bu, kavramın yalnızca oturum hukukuna ait olduğu anlamına gelmez.

Hukuki dayanak: SGB VI (ve diğer sosyal sigorta kitapları)

Bkz.: Blaue Karte EU

die Beitragserstattung

prim iadesi

Belirli şartlarda, yasal emeklilik sigortasına ödenmiş primlerin geri ödenmesidir. Prim iadesi özellikle iki durumda mümkündür: kişi artık Alman emeklilik sigortasına tabi değilse ve gönüllü sigorta hakkı da yoksa (örneğin Türkiye'ye kesin dönüşte), sigorta yükümlülüğünün bitiminden itibaren 24 takvim ayı geçtikten sonra; ya da yasal emeklilik yaşına ulaşılıp beş yıllık genel bekleme süresi doldurulmamışsa. Türk vatandaşları için Almanya–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi geçerlidir: Türkiye'de zorunlu sigortalılık sürerse iade yapılmaz ve 24 ay bu sigortalılığın bitiminden itibaren işler. AB üye ülkesinde yasal olarak ikamet eden Türk vatandaşları iade talep edemez. Prim iadesiyle o ana kadarki sürelerden doğan emeklilik hakları sona erer.

Hukuki dayanak: SGB VI § 210 Abs. 1, 2 ve 6; SVA-Türkei (DRV E5817)

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)

Bkz.: Wartezeit

der Beitragsservice

yayın katkı payı servisi

ARD, ZDF ve Deutschlandradio adına yayın katkı payını (Rundfunkbeitrag) tahsil eden ve kayıtları yürüten kurumdur. Eski günlük dildeki „GEZ“ ifadesi bu servisi kasteder.

Hukuki dayanak: Rundfunkbeitragsstaatsvertrag

Ayrıntılı bilgi: Yayın katkı payı (Rundfunkbeitrag)

Bkz.: Rundfunkbeitrag

der Bescheid

resmî karar (Bescheid)

Bir makamın, belirli bir konuda hak veya yükümlülük doğuran yazılı idari işlemidir. Kararın sonunda kural olarak hukuki çare açıklaması (Rechtsbehelfsbelehrung) bulunur; itirazın türü (Widerspruch, Einspruch veya doğrudan dava) ve süresi buna ve ilgili usul kanununa bağlıdır.

Hukuki dayanak: VwVfG; sosyal hukukta SGB X; vergi hukukunda AO

Bkz.: Rechtsbehelfsbelehrung, Widerspruch, Einspruch

die Betriebskosten

işletme (yan) giderleri

Kiralanan konutu işletmek için sürekli olarak ortaya çıkan giderlerdir (örneğin su, ısınma, çöp, emlak vergisi). Hangilerinin kiracıya yansıtılabileceği kira sözleşmesine ve İşletme Giderleri Yönetmeliği'ne bağlıdır; yıllık hesap Nebenkostenabrechnung ile yapılır.

Hukuki dayanak: BGB § 556; BetrKV

Ayrıntılı bilgi: Yan giderler hesabı (Nebenkostenabrechnung)

Bkz.: Nebenkostenabrechnung, Kaltmiete

der Bildungsgutschein

eğitim çeki

Agentur für Arbeit veya Jobcenter'ın, onaylanmış bir meslekî eğitime katılımı finanse etmek için verdiği belgedir. Eğitim çeki, kursun masraflarının otomatik olarak karşılanacağı anlamına gelmez; onay ve süre kurumun kararına bağlıdır.

Hukuki dayanak: SGB III § 81 Abs. 4

Ayrıntılı bilgi: Meslekte ilerleme destekleri (Aufstiegs-BAföG)

Bkz.: Aufstiegs-BAföG, Agentur für Arbeit

das Bürgeramt

vatandaş hizmetleri bürosu

İkamet kaydı, ikamet belgesi (Meldebescheinigung), kimlik kartı ve pasaport başvurusu gibi belediye hizmetlerinin verildiği vatandaş bürosudur. Evlilik ve doğum belgeleri ise Standesamt'tan alınır. Adı yerelde Bürgerbüro veya Einwohneramt olarak da geçer; randevu usulü belediyeye göre değişir.

Hukuki dayanak: BMG; kimlik ve pasaport için ilgili kimlik kanunları

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)

Bkz.: Anmeldung, Meldebehörde, Standesamt, Meldebescheinigung

das Bürgergeld

Bürgergeld (eski ad)

İş arayanlar için temel güvencenin 1 Temmuz 2026'ya kadar kullanılan adıdır. Bu tarihten itibaren yardımın resmî adı Grundsicherungsgeld'dir; hukuki dayanak Sosyal Kanun Kitabı II olmaya devam eder. Yetkili kurumlar 31 Aralık 2026'ya kadar eski adı da kullanabilir.

Hukuki dayanak: SGB II; SGB II § 65a Abs. 4 (geçiş, 31.12.2026'ya kadar)

Ayrıntılı bilgi: Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld)

Bkz.: Grundsicherungsgeld, Jobcenter, Regelbedarf

C

die Chancenkarte

Fırsat Kartı

Nitelik veya puan sistemine dayalı, iş arama amacıyla verilen bir oturum iznidir. Geçim güvencesi kanıtlanmalıdır; arama aşamasındaki çalışma sınırları hedef yazıda anlatılır. Bu izin kendiliğinden süresiz oturum hakkı doğurmaz.

Hukuki dayanak: AufenthG § 20a

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Aufenthaltstitel, Verpflichtungserklärung

D

das Deutschlandticket

Almanya bileti (Deutschlandticket)

Yerel ve bölgesel toplu taşımada ülke çapında geçerli, abonelik esasına dayanan bir tarife ürünüdür. Fiyat, sosyal indirimler ve hangi hatların kapsandığı değişebilir; güncel koşullar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: tarif ve taşıyıcı düzenlemeleri

Ayrıntılı bilgi: Deutschlandticket ve sosyal bilet indirimleri

E

der Eigenanteil

öz katkı (Eigenanteil)

Bir kamu yardımının karşılamadığı kısım için kişinin ödediği öz katkıdır. Terim birden fazla alanda kullanılır; bakımevi masraflarında, bakım kasasının üstündeki kişisel pay bu kapsamdadır ve kalış süresine göre Leistungszuschlag ile azaltılabilir. Yasal sağlık sigortasındaki katkı payı (Zuzahlung) ayrı bir kavramdır.

Hukuki dayanak: bağlama göre değişir; bakımevi için SGB XI

Ayrıntılı bilgi: Bakımevi masrafları ve Hilfe zur Pflege

Bkz.: Leistungszuschlag, Hilfe zur Pflege, Pflegegrad, Zuzahlung

die Einbürgerung

vatandaşlığa alınma

Yabancı bir kişinin Alman vatandaşlığını sonradan kazanmasıdır. En sık yol, kanuni şartlar yerine geldiğinde hak temelli vatandaşlığa alınmadır. İkamet süresi, dil, geçim ve bağlılık beyanı gibi şartların güncel hâli hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: StAG

Ayrıntılı bilgi: Alman vatandaşlığına geçiş

Bkz.: Anspruchseinbürgerung, Einbürgerungstest, Mehrstaatigkeit

der Einbürgerungstest

vatandaşlık testi

Vatandaşlığa alınma başvurusunda, Almanya'daki hukuki ve toplumsal düzen ile yaşam koşullarına ilişkin bilgilerin kanıtlandığı resmî testtir. Soru sayısı, geçme eşiği, ücret ve muafiyetler hedef yazıda kaynaklarıyla anlatılır.

Hukuki dayanak: StAG; Einbürgerungstestverordnung

Ayrıntılı bilgi: Vatandaşlık testi (Einbürgerungstest)

Bkz.: Einbürgerung

der Einspruch

itiraz (vergi / çocuk parası)

Vergi dairesi kararlarına ve vergi hukukuna dayanan çocuk parası (Kindergeld) kararlarına karşı, kural olarak kararı veren makama yapılan hukuki çaredir. Süre kural olarak bir aydır; şekil ve adres, karardaki hukuki çare açıklamasında yer alır. Çocuk ek ödeneğindeki (Kinderzuschlag) Widerspruch ile karıştırılmamalıdır.

Hukuki dayanak: AO §§ 347, 355, 357

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)

Bkz.: Steuerbescheid, Rechtsbehelfsbelehrung, Widerspruch

das Elterngeld

ebeveyn parası

Çocuğun doğumundan sonra ebeveynlerin gelir kaybını kısmen telafi eden federal bir aile ödeneğidir. Temel türü Basiselterngeld'dir; ElterngeldPlus ve ortak dönem (Partnerschaftsbonus) seçenekleri vardır. Tutar ve süre hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: BEEG

Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)

Bkz.: ElterngeldPlus, Partnerschaftsbonus, Elternzeit

das ElterngeldPlus

ElterngeldPlus

Klasik ebeveyn parasının, daha uzun bir döneme yayılmış ve kural olarak aylık daha düşük ödenen türüdür. Özellikle kısmi çalışmayla birlikte kullanılmak üzere tasarlanmıştır; hesap ve ay hakları hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: BEEG

Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)

Bkz.: Elterngeld, Partnerschaftsbonus

die Elternzeit

ebeveyn izni

Anneliğin korunması süreleri dışında, çocuğun bakımı için işverene karşı kullanılan ücretsiz izin hakkıdır. Bildirim süreleri çocuğun yaşına göre değişir; ebeveyn parası otomatik olarak ebeveyn izni anlamına gelmez, ikisi ayrı haklardır.

Hukuki dayanak: BEEG §§ 15, 16

Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)

Bkz.: Elterngeld, Mutterschutz

die Entgeltpunkte

emeklilik puanları

Yasal emeklilik sigortasında, prim ödenen yıllardaki kazancın o yılın ortalama kazancı ile karşılaştırılmasıyla biriken puanlardır. Emeklilik tutarı esas olarak bu puanlara, kural yaşa ve emeklilik türüne bağlıdır.

Hukuki dayanak: SGB VI

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)

Bkz.: Renteninformation, Wartezeit

der Entlastungsbetrag

destek tutarı (bakım)

Evde bakılan, bakım derecesi 1 ve üzeri olan kişilerin, günlük yaşamı kolaylaştıran onaylı hizmetler için kullanabileceği aylık bir destektir. Kullanılmayan tutarın tamamı izleyen takvim yarıyılına aktarılabilir; güncel miktar hedef yazıdadır. Bu kavram, tek ebeveynler için vergi indirimi ile aynı şey değildir.

Hukuki dayanak: SGB XI § 45b Abs. 1

Ayrıntılı bilgi: Entlastungsbetrag, Verhinderungspflege ve Kurzzeitpflege

Bkz.: Pflegegrad, Pflegegeld

F

die Fahrerlaubnisbehörde

sürücü belgesi dairesi

Ehliyet düzenleme, değiştirme, sınıfa ekleme ile ehliyetin geri alınması (Entziehung), sürücülük uygunluğu incelemeleri ve deneme süresi tedbirleriyle ilgili işlemlerden sorumlu yerel makamdır. Yetki kural olarak olağan ikamet yerine göre belirlenir.

Hukuki dayanak: StVG §§ 2a, 3; FeV §§ 11, 46

Ayrıntılı bilgi: Türk ehliyetini Almanya'da değiştirme

Bkz.: Fahrerlaubnis

die Familienkasse

Aile Kasası

Çocuk parası (Kindergeld) ve çocuk ek ödeneğini (Kinderzuschlag) yürüten resmî birimdir. Çoğu başvuruda Federal İş Ajansı bünyesindeki Familienkasse yetkilidir; kamu işverenlerinin kendi kasaları olabilir. Çocuk parası (Kindergeld) kararlarına karşı kural olarak Einspruch, çocuk ek ödeneği (Kinderzuschlag) kararlarına karşı ise Widerspruch yolu vardır; doğru yol karardaki hukuki çare açıklamasında yazar.

Hukuki dayanak: Kindergeld: EStG; Kinderzuschlag: BKGG §§ 6a, 15

Ayrıntılı bilgi: Kinderzuschlag (çocuk ek ödeneği)

Bkz.: Kindergeld, Kinderzuschlag, Einspruch, Widerspruch

der Familiennachzug

aile birleşimi

Almanya'da yaşayan bir kişinin eşinin veya çocuğunun, oturum hukuku şartlarıyla ülkeye gelmesidir. Dil, geçim, yaşam alanı ve oturum statüsü şartları, birleşilen kişinin durumuna göre değişir. Düzenli işgücü piyasasına dahil Türk çalışanların yanına aile birleşimiyle gelen aile üyeleri, ARB 1/80 madde 7 uyarınca ev sahibi ülkede en az üç yıl yasal olarak ikamet ettikten sonra (üye devlet işçilerinin önceliği saklı kalarak) iş tekliflerine başvurabilir; beş yıl yasal ikametten sonra ücretli işe serbestçe girebilir. Ev sahibi ülkede mesleki eğitimini tamamlayan çocuklar, ebeveynlerinden biri orada en az üç yıl yasal olarak çalışmışsa, ikamet süresinden bağımsız olarak her iş teklifine başvurabilir. Bu haklardan oturum hakkı da doğabilir; durum kişiye göre değişir.

Hukuki dayanak: AufenthG §§ 27 vd.; ARB 1/80 Art. 7

Ayrıntılı bilgi: Aile birleşimi (Familiennachzug)

Bkz.: Aufenthaltstitel, Assoziationsrecht EWG–Türkei

die Fiktionsbescheinigung

geçici devam belgesi (Fiktionsbescheinigung)

Süreli bir oturum izninin uzatılması veya yeni bir izin için süresi içinde başvurulduğunda, karar verilene kadar mevcut hakların kural olarak devam ettiğini gösteren belgedir. Bu kural ulusal vize ve oturum izinleri içindir; Schengen (C) vizesi için geçerli değildir.

Hukuki dayanak: AufenthG § 81

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Aufenthaltstitel

das Finanzamt

vergi dairesi

Gelir vergisi, vergi numarası (Steuernummer) işlemleri ve vergi beyannamesinin değerlendirilmesinden sorumlu yerel maliye birimidir. Vergi kimlik numarasını (IdNr / Steuer-ID) Federal Merkez Vergi Dairesi (Bundeszentralamt für Steuern) verir. Çocuk parası dosyalarını Aile Kasası yürütür; vergi dairesi ile karıştırılmamalıdır.

Hukuki dayanak: AO; EStG; Steuer-ID: AO § 139b

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)

Bkz.: Steuererklärung, Steuerbescheid, Steuer-ID

G

die Geringfügigkeitsgrenze

düşük kazanç sınırı (Minijob)

Kazanca bağlı Minijob'un aylık düzenli ücretinin aşmaması gereken kanuni sınırdır. Sınır, asgari ücretteki değişime bağlı olarak güncellenir; güncel tutar Minijob yazısındadır. Bunun yanında süreyle sınırlı kısa iş (kurzfristige Beschäftigung) ayrı bir kategoridir.

Hukuki dayanak: SGB IV § 8

Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları

Bkz.: Minijob, Midijob

der Grad der Behinderung (GdB)

engellilik derecesi

Engelliliğin ağırlığını 10'luk basamaklarla ifade eden resmî ölçüdür. 50 ve üzeri GdB kural olarak ağır engellilik sayılır ve Schwerbehindertenausweis için temel oluşturur. Tespit, yetkili Versorgungsamt'ın (engellilik derecesini tespit eden dairenin) kararına bağlıdır.

Hukuki dayanak: SGB IX § 152

Ayrıntılı bilgi: Ağır engellilik ve Schwerbehindertenausweis

Bkz.: Schwerbehindertenausweis, Merkzeichen

das Grundsicherungsgeld

temel güvence parası

1 Temmuz 2026'dan itibaren iş arayanlar için temel güvencenin resmî adıdır (eski adıyla Bürgergeld). Wohngeld ile kural olarak birlikte alınamaz: Wohngeld, bu tür geçim yardımını almayan ancak kira yükü yüksek olan düşük veya orta gelirli haneler için düşünülmüştür.

Hukuki dayanak: SGB II

Ayrıntılı bilgi: Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld)

Bkz.: Bürgergeld, Wohngeld, Jobcenter, Regelbedarf

H

die Hauptuntersuchung (HU)

periyodik araç muayenesi

Binek ve diğer tescilli motorlu araçların, trafiğe teknik uygunluğunun periyodik olarak incelendiği zorunlu muayenedir. Süreler araç türüne ve ilk tescile göre değişir; egzoz incelemesi kural olarak HU ile birlikte yapılır.

Hukuki dayanak: StVZO § 29

Ayrıntılı bilgi: TÜV araç muayenesi (Hauptuntersuchung)

die Hilfe zur Pflege

bakım yardımı (sosyal yardım)

Bakım ihtiyacı olan, bakım sigortası ve kendi geliri veya varlığı ile masrafları karşılayamayan kişilere Sosyal Kanun Kitabı XII kapsamında verilen sosyal yardımdır. Özellikle bakımevi öz katkısının karşılanamadığı durumlarda gündeme gelir.

Hukuki dayanak: SGB XII

Ayrıntılı bilgi: Bakımevi masrafları ve Hilfe zur Pflege

Bkz.: Eigenanteil, Pflegegrad

I

der Integrationskurs

entegrasyon kursu

Dil (kural olarak B1 hedefine kadar) ve oryantasyon bölümünden oluşan resmî uyum kursudur. Bazı oturum statülerinde katılma hakkı, bazılarında yükümlülük vardır; maliyet, kayıt ve DTZ sınavı hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: AufenthG §§ 43, 44, 44a; IntV

Ayrıntılı bilgi: Entegrasyon kursu (Integrationskurs)

Bkz.: Assoziationsrecht EWG–Türkei

J

K

die Kaltmiete

soğuk kira (Kaltmiete)

Isıtma ve diğer işletme giderleri hariç, yalnızca konutun kullanım bedeli olan kira tutarıdır. Isınmış kira (Warmmiete) buna avans yan giderleri ekler. Wohngeld ve kira karşılaştırmalarında hangi tutarın esas alındığına dikkat etmek gerekir.

Hukuki dayanak: BGB (kira hukuku)

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da ev kiralama rehberi

Bkz.: Betriebskosten, Kaution

die Kaution

kira teminatı (Kaution)

Kiralayanın, sözleşmeden doğan alacaklarını güvenceye almak için aldığı depozitodur. Konut kirasında teminat, kural olarak soğuk kiranın üç aylık tutarını aşamaz ve ayrı, faizli bir hesapta tutulur.

Hukuki dayanak: BGB § 551

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da ev kiralama rehberi

Bkz.: Kaltmiete

die Kfz-Haftpflicht

zorunlu trafik sigortası

Motorlu taşıt işletenlerin, üçüncü kişilere verilen zararı karşılamak zorunda olduğu kanuni sorumluluk sigortasıdır. Geçerli bir poliçe olmadan araç kural olarak tescil edilemez ve trafiğe çıkarılamaz.

Hukuki dayanak: PflVG

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da zorunlu sigortalar

Bkz.: Privathaftpflicht

der Kinderfreibetrag

çocuk muafiyeti (vergi)

Gelir vergisinde, çocuk için tanınan muafiyet tutarıdır. Almanya'da çocuk parası ile çocuk muafiyeti kural olarak birlikte tam olarak kullanılmaz; vergi dairesi yıl sonunda hangisinin daha avantajlı olduğunu karşılaştırır (Günstigerprüfung).

Hukuki dayanak: EStG

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)

Bkz.: Kindergeld, Freibetrag

das Kindergeld

çocuk parası

Çocuklar için Aile Kasası tarafından ödenen federal bir aile ödeneğidir. Hak, çocuğun yaşına ve eğitim durumuna, AB vatandaşı olmayan ebeveynlerde ise kural olarak oturum iznine (EStG § 62 Abs. 2) bağlıdır. Bu oturum şartını karşılamayan Türk vatandaşları, Almanya–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi (SVA) uyarınca sözleşmede işçi sayıldıkları aylar için (işsizlik sigortasına tabi çalışma veya buna denk süreler) ya da 3/80 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (ARB 3/80) uyarınca Alman sosyal sigortasında başka nedenle zorunlu veya gönüllü sigortalı oldukları aylar için ya da Geçici Avrupa Sosyal Güvenlik Anlaşması uyarınca Almanya'da en az altı aydır ikamet ediyorlarsa, altı aylık sürenin dolmasından sonra çocuk parası alabilir. Türkiye'de yaşayan çocuklar için çocuk parası yalnızca SVA anlamında işçi olunması halinde ve indirimli tutarlarla ödenir (Stand: BA-Merkblatt KG 52-tü, Temmuz 2026); güncel tutarlar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: EStG § 62 Abs. 2; SVA-Türkei; ARB 3/80; Geçici Avrupa Sosyal Güvenlik Anlaşması (Vorläufiges Europäisches Abkommen)

Ayrıntılı bilgi: Kindergeld (çocuk parası)

Bkz.: Familienkasse, Kinderzuschlag, Kinderfreibetrag

der Kinderzuschlag

çocuk ek ödeneği

Düşük gelirli ailelerin, çocuk parasına ek olarak Aile Kasası'ndan alabileceği bir destektir. Amaç, ailenin yalnızca çocuklar nedeniyle temel güvenceye düşmesini önlemektir. Gelir, varlık ve azami tutar kuralları hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: BKGG § 6a

Ayrıntılı bilgi: Kinderzuschlag (çocuk ek ödeneği)

Bkz.: Kindergeld, Familienkasse

die Kita

kreş / gündüz bakımı (Kita)

Kindertageseinrichtung kısaltmasıdır; yuva, kreş ve okul öncesi gündüz bakımını kapsar. Çocuğun bakıma alınması bir sosyal haktır, ancak yer tahsisi ve ebeveyn ücreti eyalet ve belediyeye göre değişir.

Hukuki dayanak: SGB VIII § 24; eyalet Kita yasaları

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da Kita (kreş) rehberi

die Kontenklärung

hesap netleştirme (emeklilik)

Yasal emeklilik sigortasındaki sigorta hesabının, eksik veya hatalı dönemlerin tamamlatılması için resmen netleştirilmesidir. Sigortalı, sigorta seyrini (Versicherungsverlauf) talep edebilir. Yurt dışı (örneğin Türkiye'deki) süreler Alman prim sürelerine dönüşmez; sözleşme uyarınca hakların incelenmesinde dikkate alınır. Emekliliği her devlet kendi süreleri için öder.

Hukuki dayanak: SGB VI; SVA-Türkei

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)

Bkz.: Renteninformation, Entgeltpunkte

das Krankengeld

hastalık parası

Yasal sağlık sigortasında, işverenin ücret devamı sona erdikten sonra hastalığı nedeniyle çalışamayan sigortalıya ödenen geçim ödeneğidir. Başlama anı, tutar ve azami süre hedef yazıda kaynaklarıyla anlatılır.

Hukuki dayanak: SGB V §§ 44 vd.

Ayrıntılı bilgi: Hastalık parası (Krankengeld)

Bkz.: Krankenkasse

die Krankenkasse

sağlık sigortası kasası

Yasal sağlık sigortasını (GKV) yürüten kasadır. Üyeler bir kasa seçer; aile sigortası, katkı payları ve hastalık parası kasa üzerinden yürür. Özel sigorta (PKV) bu kavramın dışındadır.

Hukuki dayanak: SGB V

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da sağlık sigortası sistemi

Bkz.: Krankengeld, Zuzahlung

der Kündigungsschutz

feshe karşı koruma

Belirli şartlarda işverenin feshinin yalnızca sosyal açıdan haklı bir nedene dayanabilmesidir. Feshe Karşı Koruma Kanunu kural olarak, iş ilişkisi aynı işyerinde altı aydan uzun sürmüşse ve işyerinde ondan fazla çalışan varsa uygulanır. Feshin geçersizliğini ileri sürmek için kısa bir dava süresi vardır; ayrıntılar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: KSchG §§ 1, 4, 23

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da iş sözleşmesi ve işçi hakları

Bkz.: Arbeitszeugnis, Probezeit (Arbeitsrecht)

die Kurzzeitpflege

kısa süreli yatılı bakım

Bakıma muhtaç kişinin, evdeki bakımın geçici olarak mümkün olmadığı dönemlerde bir bakımevinde kısa süre yatılı bakılmasıdır. Yıllık süre ve tutar sınırları Sosyal Kanun Kitabı XI'de belirlenir; güncel miktarlar bakım yazısındadır.

Hukuki dayanak: SGB XI § 42

Ayrıntılı bilgi: Entlastungsbetrag, Verhinderungspflege ve Kurzzeitpflege

Bkz.: Verhinderungspflege, Pflegegrad

L

der Leistungszuschlag

kalış süresine göre bakım indirimi

Bakım derecesi 2 ile 5 arasında tam yatılı bakımdaki kişilerin, bakıma bağlı kişisel payına uygulanan ve kalış süresi uzadıkça artan bir indirimdir. İndirim konaklama, yemek ve yatırım masraflarını azaltmaz; oranlar hedef yazıda kaynaklarıyla yer alır.

Hukuki dayanak: SGB XI § 43c

Ayrıntılı bilgi: Bakımevi masrafları ve Hilfe zur Pflege

Bkz.: Eigenanteil, Pflegegrad

die Lohnsteuer

ücret vergisi

İşverenin, çalışanın ücretinden keserek vergi dairesine yatırdığı gelir vergisi kesintisidir. Kesinti, vergi sınıfına, muafiyetlere ve ücretin tutarına bağlıdır. Yıl sonunda vergi beyannamesi ile fazla veya eksik kesinti denkleştirilebilir.

Hukuki dayanak: EStG

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)

Bkz.: Steuerklasse, Steuererklärung

M

die Mehrstaatigkeit

çok vatandaşlık

Bir kişinin aynı anda birden fazla vatandaşlığı bulunmasıdır. 27 Haziran 2024'ten itibaren Alman vatandaşlığına alınmada çok vatandaşlık kural olarak kabul edilir; önceki genel vazgeçme şartı kalkmıştır. Türk hukukundaki bildirim yükümlülükleri hedef yazıda ayrıca ele alınır.

Hukuki dayanak: StAG

Ayrıntılı bilgi: Alman vatandaşlığına geçiş

Bkz.: Einbürgerung, Optionspflicht

die Meldebescheinigung

ikamet kayıt belgesi

Nüfus dairesinin, bir kişinin kayıtlı adresini ve hane bilgilerini gösteren resmî belgesidir. Birçok oturum, banka veya okul işleminde güncel bir belge istenir; belge türü (basit veya genişletilmiş) işleme göre değişir.

Hukuki dayanak: BMG § 18

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)

Bkz.: Anmeldung, Meldebehörde

der Midijob

Midijob (geçiş bölgesi işi)

Aylık kazancı Minijob sınırının üstünde, ancak kanuni geçiş bölgesinin (Übergangsbereich) tavanının altında kalan bir iştir. Çalışanın sosyal sigorta primi, tam tarifeye kademeli olarak yaklaşır. Güncel sınırlar Minijob yazısındadır.

Hukuki dayanak: SGB IV § 20

Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları

Bkz.: Minijob, Übergangsbereich, Geringfügigkeitsgrenze

der Minijob

Minijob (düşük kapsamlı iş)

Düzenli aylık ücreti kanuni düşük kazanç sınırını aşmayan veya süreyle sınırlı kısa iş olarak kabul edilen düşük kapsamlı istihdamdır. Sigorta ve vergi sonuçları klasik bir işe göre farklıdır; güncel sınır ve primler hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: SGB IV § 8

Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları

Bkz.: Geringfügigkeitsgrenze, Midijob

das Mutterschaftsgeld

annelik parası

Koruma süreleri içinde çalışamayan kadına, yasal sağlık sigortası ve gerektiğinde işveren tarafından ödenen bir ödenektir. Tutarı önceki net ücrete bağlıdır; başvuru kural olarak sağlık kasasına yapılır. Anneliğin korunması izinleri ile karıştırılmamalıdır.

Hukuki dayanak: MuSchG; SGB V

Ayrıntılı bilgi: Mutterschutz ve Mutterschaftsgeld

Bkz.: Mutterschutz, Schutzfrist

der Mutterschutz

anneliğin korunması

Hamile ve yeni doğum yapmış çalışanları işyerinde koruyan kanuni kurallar bütünüdür. İşten çıkarma yasağı, işyeri koruması ve doğum öncesi ile sonrası çalışmama süreleri (Schutzfristen) bu kapsamdadır. Hamileliğin işverene bildirilmesi kanunen zorunlu değildir, ancak birçok koruma işverenin bilgi sahibi olmasına bağlıdır.

Hukuki dayanak: MuSchG

Ayrıntılı bilgi: Mutterschutz ve Mutterschaftsgeld

Bkz.: Schutzfrist, Mutterschaftsgeld, Elternzeit

N

die Nebenkostenabrechnung

yan giderler hesabı

Ev sahibinin, kiracının ödediği işletme gideri avanslarını yıllık olarak gerçek giderlerle karşılaştırdığı hesaptır. Hesap belirli bir süre içinde tebliğ edilmelidir; kiracının itiraz ve belge inceleme hakları hedef yazıda anlatılır.

Hukuki dayanak: BGB § 556 Abs. 3

Ayrıntılı bilgi: Yan giderler hesabı (Nebenkostenabrechnung)

Bkz.: Betriebskosten, Kaltmiete

die Niederlassungserlaubnis

süresiz oturum izni

Süreye bağlı olmayan, kural olarak mekânsal kısıt taşımayan bir oturum unvanıdır. Genel yolda belirli bir yasal ikamet süresi, geçim, emeklilik primi, dil düzeyi ve diğer şartlar aranır; Mavi Kart veya eş durumu gibi özel yollar ayrı süreler öngörebilir. Türk vatandaşları için ARB 1/80 özel kuralları da söz konusu olabilir; ayrıntılar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: AufenthG § 9

Ayrıntılı bilgi: Süresiz oturum (Niederlassungserlaubnis)

Bkz.: Aufenthaltstitel, Aufenthaltserlaubnis, Blaue Karte EU, Assoziationsrecht EWG–Türkei

O

die Online-Ausweisfunktion (eID)

çevrim içi kimlik fonksiyonu

Alman kimlik kartında, AB vatandaşlarına verilen eID kartında ve elektronik oturum kartında (eAT) bulunan elektronik kimlik işlevidir. Açık olduğu takdirde bazı resmî işler (örneğin belirli yerlerde ikamet kaydı) çevrim içi yapılabilir. Yalnızca yabancı pasaportla bu yol kullanılamaz.

Hukuki dayanak: PAuswG § 18; AufenthG § 78 Abs. 5; eIDKG

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)

Bkz.: Personalausweis, Unionsbürgerkarte, Aufenthaltstitel

die Optionspflicht

seçme yükümlülüğü (kaldırıldı)

Eskiden, Almanya'da doğumla Alman vatandaşlığını kazanmış bazı çocukların yetişkinlikte bir vatandaşlığı seçmek zorunda olduğu kuraldı. Bu seçme yükümlülüğü kaldırılmıştır; ayrıntılar ve yürürlük tarihi hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: eski StAG (yürürlükten kalkmıştır)

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da doğan çocukların vatandaşlığı

Bkz.: Mehrstaatigkeit, Einbürgerung

P

der Partnerschaftsbonus

ortak dönem primi (Partnerschaftsbonus)

Her iki ebeveynin aynı dönemde belirli bir aralıkta kısmi çalıştığı aylar için tanınan ek ElterngeldPlus hakkıdır. Şartlar ve ay sayısı hedef yazıda anlatılır; tek başına Elterngeld veya ebeveyn izni anlamına gelmez.

Hukuki dayanak: BEEG

Ayrıntılı bilgi: Elterngeld (ebeveyn parası)

Bkz.: Elterngeld, ElterngeldPlus

der Personalausweis

kimlik kartı

Alman vatandaşlarının resmî kimlik belgesidir. Kartta isteğe bağlı çevrim içi kimlik fonksiyonu bulunabilir. Yabancıların kimliği kural olarak pasaport ve varsa oturum kartıdır; kayıp durumunda izlenecek yol hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: PAuswG

Ayrıntılı bilgi: Kayıp belgeler: kimlik, pasaport, ehliyet

Bkz.: Online-Ausweisfunktion

das Pflegegeld

bakım parası

Evde, çoğunlukla yakınlar tarafından bakılan ve bakım derecesi 2 veya daha yüksek olan kişilere bakım kasasının ödediği nakdi yardımdır. Ayni hizmet (Pflegesachleistung) ile birleştirilebilir; tutarlar bakım derecesine göre değişir ve hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: SGB XI § 37

Ayrıntılı bilgi: Pflegegeld ve Pflegesachleistung

Bkz.: Pflegesachleistung, Pflegegrad, Pflegekasse

der Pflegegrad

bakım derecesi

Bakım ihtiyacının ağırlığını 1'den 5'e kadar sınıflandıran resmî derecedir. Tespit, bakım kasasının görevlendirdiği inceleme hizmetince yapılır. Derece, hangi bakım hizmetlerinin ve hangi tutarların söz konusu olduğunu belirler.

Hukuki dayanak: SGB XI

Ayrıntılı bilgi: Pflegegrad nedir? Bakım derecesi başvurusu

Bkz.: Pflegegeld, Pflegekasse, Widerspruch

die Pflegekasse

bakım kasası

Yasal bakım sigortasını yürüten ve Pflegegrad başvurusu ile bakım hizmetlerini karara bağlayan birimdir. Kural olarak ilgili sağlık kasasına bağlıdır. Kararlara karşı kural olarak bir aylık Widerspruch yolu vardır.

Hukuki dayanak: SGB XI

Ayrıntılı bilgi: Pflegegrad nedir? Bakım derecesi başvurusu

Bkz.: Pflegegrad, Widerspruch, Krankenkasse

die Pflegesachleistung

ayni bakım hizmeti

Bakım derecesi 2 veya daha yüksek olan kişiler için, onaylı bir bakım hizmetinin evde sunduğu mesleki bakımın, bakım kasası tarafından karşılanmasıdır. Nakdi bakım parası ile kısmen birleştirilebilir; tavan tutarlar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: SGB XI § 36

Ayrıntılı bilgi: Pflegegeld ve Pflegesachleistung

Bkz.: Pflegegeld, Pflegegrad

die Privathaftpflicht

özel sorumluluk sigortası

Günlük yaşamda üçüncü kişilere verilen kişisel zararları karşılayan bir sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortasının aksine, özel kişiler için kanunen zorunlu değildir; ancak birçok sözleşmede ve pratikte önemli kabul edilir.

Hukuki dayanak: zorunlu değildir (karş. PflVG yalnızca motorlu taşıtlar için)

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da zorunlu sigortalar

Bkz.: Kfz-Haftpflicht

die Probezeit (Arbeitsrecht)

deneme süresi (iş hukuku)

İş hukukunda deneme süresi, tarafların iş ilişkisini denemek üzere kararlaştırabileceği, en fazla altı ay sürebilen bir evredir. Bu süre içinde iş ilişkisi iki haftalık bir fesih süresiyle sona erdirilebilir (BGB § 622 Abs. 3). Deneme süresi kendiliğinden oluşmaz, kararlaştırılmış olmalıdır. Feshe karşı korumanın (KSchG) bekleme süresi ayrı bir kavramdır. Almanca aynı sözcük, sürücü belgesindeki deneme süresi için de kullanılır.

Hukuki dayanak: BGB § 622 Abs. 3

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da iş sözleşmesi ve işçi hakları

Bkz.: Kündigungsschutz, Probezeit (Fahrerlaubnis)

die Probezeit (Fahrerlaubnis)

deneme süresi (sürücü belgesi)

Almanya'da ilk kez ehliyet alanlar için kanunen öngörülen iki yıllık deneme süresidir (StVG § 2a). Yurt dışında alınmış bir ehliyet Almanya ehliyetine çevrilirken, yabancı ehliyetin alındığı tarihten bu yana geçen süre deneme süresine sayılır (StVG § 2a Abs. 1). Türk ehliyeti gibi AEA dışından bir ehliyette ise, kişinin Almanya'da araç kullanma hakkının bulunmadığı süre bu hesaba katılmaz (FeV § 33 Abs. 2). Bu madde iş sözleşmesindeki deneme süresi değildir.

Hukuki dayanak: StVG § 2a Abs. 1; FeV § 33 Abs. 2

Ayrıntılı bilgi: Türk ehliyetini Almanya'da değiştirme

Bkz.: Fahrerlaubnis, Probezeit (Arbeitsrecht)

R

die Rechtsbehelfsbelehrung

hukuki çare açıklaması

Bir resmî kararın sonunda, hangi süre içinde, hangi makama ve hangi biçimde itiraz veya dava açılabileceğini bildiren zorunlu açıklamadır. Eksik veya hatalı açıklama, ilgili usul kanununa göre sürenin uzamasına yol açabilir (örneğin sosyal yargıda SGG § 66, vergide AO § 356).

Hukuki dayanak: SGG § 66; AO § 356; VwGO § 58

Bkz.: Widerspruch, Einspruch, Bescheid

der Regelbedarf

temel ihtiyaç tutarı

İş arayanlar için temel güvencede, gıda, giyim ve kişisel ihtiyaçlar gibi düzenli geçim giderleri için tanınan aylık standart tutardır. Tutar yaşa ve hane konumuna göre kademelidir; buna uygun kira ve ısınma giderleri eklenir. Güncel rakamlar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: SGB II; Regelbedarfsstufen-Fortschreibungsverordnung

Ayrıntılı bilgi: Grundsicherungsgeld (eski adıyla Bürgergeld)

Bkz.: Grundsicherungsgeld, Jobcenter

die Renteninformation

emeklilik bilgisi

Deutsche Rentenversicherung'un, belirli yaşı ve sigorta süresini doldurmuş sigortalılara düzenli gönderdiği bilgi yazısıdır. Tahmini emeklilik tutarı ve sigorta dönemlerini içerir; bağlayıcı bir tahsis kararı değildir.

Hukuki dayanak: SGB VI § 109

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)

Bkz.: Kontenklärung, Entgeltpunkte, Wartezeit

der Rundfunkbeitrag

yayın katkı payı

Her konut için ödenen, kamu yayıncılığını finanse eden katkıdır. Eski dilde GEZ diye anılır. Belirli sosyal yardımları alanlar veya bazı engellilik durumlarında muafiyet veya indirim mümkündür; tutar ve başvuru hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: Rundfunkbeitragsstaatsvertrag

Ayrıntılı bilgi: Yayın katkı payı (Rundfunkbeitrag)

Bkz.: Beitragsservice

S

die Schulpflicht

okul yükümlülüğü

Çocukların ve gençlerin belirli bir süre okula gitmek zorunda olduğu eyalet kuralıdır. Kural olarak altıncı yaşın doldurulduğu yıl başlar; tam zamanlı süre çoğu eyalette dokuz, bazılarında on okul yılıdır. Ayrıntılar eyalet hukukuna ve hedef yazıya bağlıdır.

Hukuki dayanak: eyalet okul yasaları; KMK mutabakatı

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da okul sistemi

die Schutzfrist

koruma süresi (annelik)

Anneliğin korunması kanununda, doğumdan önceki ve sonraki çalışmama süreleridir. Doğumdan önce kural olarak altı haftadır; kadın açıkça çalışmak istediğini beyan ederse istisna mümkündür ve bu beyan geri alınabilir. Doğum sonrası süre ve erken doğum kuralları hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: MuSchG § 3

Ayrıntılı bilgi: Mutterschutz ve Mutterschaftsgeld

Bkz.: Mutterschutz, Mutterschaftsgeld

der Schwerbehindertenausweis

ağır engelli kimliği

GdB'si 50 veya daha yüksek tespit edilen kişilere verilen resmî belgedir. Belge, iş piyasası, ulaşım veya vergi alanında tanınan bazı telafi haklarının kanıtına yarar; hangi hakların doğduğu engellilik derecesine (GdB) ve işaretlere (Merkzeichen) bağlıdır.

Hukuki dayanak: SGB IX

Ayrıntılı bilgi: Ağır engellilik ve Schwerbehindertenausweis

Bkz.: Grad der Behinderung, Merkzeichen

das Standesamt

nüfus memurluğu (Standesamt)

Doğum, evlilik ve ölüm gibi kişisel durum işlemlerini yürüten nüfus memurluğudur. Almanya'da evlilik kural olarak Standesamt'ta kıyılır; gerekli belgeler ve Türk konsolosluğuna tescil hedef yazıdadır. Nişanlılardan hiçbiri Alman değilse, evlilik Almanya'da da nişanlılardan birinin ülkesinin yetkili kıldığı bir görevli önünde, örneğin Türk konsolosluğunda, kıyılabilir (EGBGB Art. 13 Abs. 4). İkamet kaydı (Anmeldung) ise nüfus dairesinin / Bürgeramt'ın işidir.

Hukuki dayanak: PStG; EGBGB Art. 13 Abs. 4 (konsolosluk evliliği)

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da evlilik (Standesamt)

Bkz.: Anmeldung, Bürgeramt

die Steuer-ID (IdNr)

vergi kimlik numarası

Her kişiye Federal Merkez Vergi Dairesi'nce ömür boyu verilen vergi kimlik numarasıdır (Steueridentifikationsnummer). İşveren, Aile Kasası ve vergi beyannamesi işlemlerinde istenir; vergi numarası (Steuernummer) ile aynı şey değildir.

Hukuki dayanak: AO § 139b

Ayrıntılı bilgi: Almanya'ya yeni gelenler için ilk adımlar

Bkz.: Finanzamt, Steuererklärung

der Steuerbescheid

vergi kararı

Vergi dairesinin, bir dönem için vergiyi tespit eden resmî kararıdır. Karara karşı kural olarak bir aylık Einspruch yolu vardır; süre ve şekil, karardaki hukuki çare açıklamasına ve Abgabenordnung'a (AO, Alman vergi usul kanunu) bağlıdır.

Hukuki dayanak: AO §§ 155, 355, 357

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)

Bkz.: Einspruch, Steuererklärung, Finanzamt

die Steuererklärung

vergi beyannamesi

Gelirlerin, indirimlerin ve vergilerin hesaplanması için vergi dairesine verilen beyandır. Bazı kişiler kanunen vermek zorundadır; diğerleri gönüllü vererek fazla kesintiyi geri alabilir. Süreler ve ELSTER usulü hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: EStG; AO

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)

Bkz.: Steuerbescheid, Lohnsteuer, Steuer-ID

die Steuerklasse

vergi sınıfı

Ücret vergisi kesintisinin hangi tarifeye göre yapılacağını belirleyen sınıftır (I–VI). Sınıf, medeni hâl ve eşin durumuna göre değişir; yıl sonunda gerçek vergi yükü beyanname ile hesaplanır. Sınıf seçimi nihai vergi tutarını değil, aylık kesintiyi etkiler; net ücret üzerinden Elterngeld veya Arbeitslosengeld gibi ücret yerine geçen ödenekleri de etkileyebilir.

Hukuki dayanak: EStG; Elterngeld için BEEG; Arbeitslosengeld için SGB III

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da vergi beyannamesi (Steuererklärung)

Bkz.: Lohnsteuer, Steuererklärung

die Studienstarthilfe

öğrenime başlama yardımı

Bir yükseköğretim kurumuna (üniversite, yüksekokul veya belirli akademiler) ilk kez kayıt olan ve öğrenim bölümünün başında henüz 25 yaşını doldurmamış kişilere, öğrenimden önceki ayda belirli sosyal yardımları (örneğin SGB II, Wohngeld veya Kinderzuschlag) almış olmaları şartıyla ödenen bir kerelik öğrenime başlama yardımıdır. Şartlar BAföG § 56'da düzenlenir; tutar hedef yazıdadır. Düşük gelir tek başına yeterli olmayabilir.

Hukuki dayanak: BAföG § 56 Abs. 1

Ayrıntılı bilgi: BAföG ve burslar

Bkz.: BAföG

U

der Übergangsbereich

geçiş bölgesi (Midijob)

Minijob sınırının üstü ile kanuni bir tavan arasındaki kazanç dilimidir; bu dilimdeki işler Midijob olarak anılır. Çalışanın sosyal sigorta primi tam orana kademeli yaklaşır. Eski dildeki „Gleitzone“ aynı alanı kasteder.

Hukuki dayanak: SGB IV § 20

Ayrıntılı bilgi: Minijob kuralları

Bkz.: Midijob, Minijob

die Unionsbürgerkarte

AB vatandaşı eID kartı

AB vatandaşlarına Almanya'da verilen, çevrim içi kimlik fonksiyonu taşıyabilen eID kartıdır. Bu kartla bazı resmî işlemler, açık bir Alman kimlik kartındakine benzer biçimde çevrim içi yapılabilir.

Hukuki dayanak: eIDKG

Bkz.: Online-Ausweisfunktion, Personalausweis

der Unterhalt

nafaka (Unterhalt)

Aile hukukunda nafaka (Unterhalt), belirli yakınların birbirine geçim sağlamasıdır. Düz soydaki akrabalar (örneğin çocuklar ve ebeveynler; büyükanne, büyükbaba ve torunlar da bu hatta girer) birbirine nafaka vermekle yükümlüdür (BGB § 1601); buna çocuk nafakası (Kindesunterhalt) ve belirli şartlarda ebeveyn nafakası (Elternunterhalt) girer. Eşler arasındaki nafaka evlilik ve boşanma hukukunda ayrıca düzenlenir (BGB §§ 1360 vd., 1361, 1569 vd.). Tutarlar somut olaya bağlıdır; bu maddede rakam verilmemiştir. Aynı Almanca sözcük, meslekte ilerleme desteğinde (Aufstiegs-BAföG) tam zamanlı eğitim için ödenebilen geçim katkısı (Unterhaltsbeitrag) için de kullanılır; bu ayrı bir sosyal destek olup aile nafakası değildir.

Hukuki dayanak: BGB § 1601; eş nafakası için BGB §§ 1360 vd., 1361, 1569 vd.; AFBG §§ 10, 12 (Sonderfall Unterhaltsbeitrag)

Bkz.: Aufstiegs-BAföG

V

die Verhinderungspflege

engellenme bakımı (yerine bakım)

Evde bakan kişinin tatil, hastalık veya başka bir nedenle bakıma devam edemediği dönemde, bakım kasasının karşılayabildiği yerine bakım hizmetidir. Yıllık süre ve tutar sınırları ile Kurzzeitpflege ilişkisi hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: SGB XI § 39

Ayrıntılı bilgi: Entlastungsbetrag, Verhinderungspflege ve Kurzzeitpflege

Bkz.: Kurzzeitpflege, Pflegegeld

die Verpflichtungserklärung

taahhütname (geçim taahhüdü)

Bir kişinin, davet edilen yabancının geçim giderlerini üstlendiğini makama verdiği resmî beyandır. Özellikle vize veya Fırsat Kartı başvurularında geçim güvencesi olarak kullanılabilir. Taahhüdün kapsamı ve süresi ilgili oturum hukuku kurallarına bağlıdır.

Hukuki dayanak: AufenthG § 68

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da oturum izni türleri

Bkz.: Chancenkarte

W

die Wartezeit

bekleme süresi (emeklilik)

Çeşitli kanunlarda, bir hakkın doğması için dolması gereken bekleme süresidir. Yasal emeklilikte genel bekleme süresi (SGB VI § 50) kural yaş emekliliği için beş yıldır; bazı emeklilik türlerinde daha uzun süreler aranır. Alman ve Türk sigorta süreleri, Almanya–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 27. maddesi uyarınca bekleme süresinde birleştirilir. Başka sosyal veya sigorta haklarında da kendine özgü bekleme süreleri olabilir.

Hukuki dayanak: bağlama göre değişir; yasal emeklilikte SGB VI § 50; SVA-Türkei Art. 27

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da emeklilik (Rente)

Bkz.: Entgeltpunkte, Beitragserstattung

der Widerspruch

itiraz (idari / sosyal hukuk)

Sosyal hukukta ve birçok idari işlemde, kural olarak kararı veren makama yapılan hukuki çaredir. Sosyal yargıda süre kural olarak kararın bildirilmesinden itibaren bir aydır (SGG § 84). Vergi kararlarında ve vergi hukukuna dayanan çocuk parası kararlarında ise kural olarak Einspruch yolu geçerlidir; çocuk ek ödeneğinde Widerspruch yapılır.

Hukuki dayanak: SGG § 84 (sosyal hukuk); VwGO §§ 68 vd. (idari işlem); Kinderzuschlag: BKGG § 15

Bkz.: Einspruch, Rechtsbehelfsbelehrung, Bescheid

der Wohnberechtigungsschein (WBS)

sosyal konut belgesi

Kamu desteğiyle yapılmış sosyal konutlara başvurmak için gereken belgedir. Belge, gelir sınırlarına göre yetkili belediye birimince düzenlenir. Federal çerçeveye göre kural olarak bir yıl geçerlidir; eyalet ayrıntıları değişebilir.

Hukuki dayanak: WoFG

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da ev kiralama rehberi

Bkz.: Wohngeld, Kaltmiete

das Wohngeld

konut yardımı

Kira veya konut kredisinin, gelire göre yüksek olduğu hanelere verilen federal bir konut desteğidir. Grundsicherungsgeld gibi geçim yardımı alanlar kural olarak Wohngeld alamaz. Tutar, hane büyüklüğü, gelir ve kira üst sınırına göre hesaplanır; güncel kurallar hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: WoGG

Ayrıntılı bilgi: Wohngeld (konut yardımı)

Bkz.: Grundsicherungsgeld, Kaltmiete

die Wohnungsgeberbestätigung

ev sahibi / konut sağlayıcı onayı

Konutu tahsis edenin (kural olarak ev sahibi veya ana kiracı), taşınmayı nüfus kaydı için teyit ettiği belgedir. İkamet kaydı ve adres değişikliğinde kural olarak bu belge istenir; vermeme belirli şartlarda yaptırıma bağlanmıştır.

Hukuki dayanak: BMG § 19

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da adres değişikliği (Ummeldung)

Bkz.: Anmeldung, Ummeldung

Z

die Zulassungsbescheinigung

araç tescil belgesi

Araç tescilinin yazılı kanıtıdır; bölüm I (eski Fahrzeugschein) araçta bulundurulur, bölüm II (eski Fahrzeugbrief) mülkiyet ve tescil için kullanılır. Satış, taşınma ve tescil işlemlerinde her iki bölümün rolü hedef yazıdadır.

Hukuki dayanak: Fahrzeugzulassungsverordnung (FZV)

Ayrıntılı bilgi: Almanya'da araç kaydı (Kfz-Zulassung)

Bkz.: Hauptuntersuchung, Kfz-Haftpflicht

die Zuzahlung

katkı payı (sağlık)

Yasal sağlık sigortasında, bazı hizmetler için sigortalının ödediği kanuni katkı payıdır (örneğin reçeteli ilaç veya hastane yatışı). Doktor muayenesi için ayrıca bir ücret alınmaz. Asgari ve azami tutarlar ile yıllık üst sınır hedef yazıda anlatılır.

Hukuki dayanak: SGB V § 61

Ayrıntılı bilgi: Katkı payı (Zuzahlung) ve muafiyet

Bkz.: Krankenkasse

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. / Dieser Inhalt dient der allgemeinen Information und ersetzt keine Rechtsberatung.

Son kontrol / Zuletzt geprüft: 21.11.2026